Adet Düzensizliği Nedenleri, Belirtileri ve Tedavisi

Adet düzensizliği nedenleri arasında en başta hormon dengesindeki değişiklikler, polikistik over sendromu, tiroit hastalıkları, stres ve ani kilo değişimi yer alır. Döngünün kısalması, uzaması, kanamanın aşırı artması ya da adetin hiç gelmemesi bu başlığa girer. Bu şikâyetle muayeneye gelmeyi düşünüyorsanız, ilk adım olarak nedeni muayene ve basit testlerle birlikte buluyoruz.

Ara sıra bir adetin birkaç gün gecikmesi kendi başına hastalık anlamına gelmez. Düzensizlik birkaç döngü boyunca sürüyorsa, kanama günlük yaşamı etkiliyorsa ya da gebelik planı varsa değerlendirme yapılması önerilir.

Adet Düzensizliği Nedir?

Adet düzensizliği, iki adet arasındaki sürenin, kanamanın kaç gün sürdüğünün ya da miktarının kişinin olağan düzeninden belirgin biçimde değişmesidir. ACOG'a göre yetişkin bir kadında adet döngüsü genellikle 21 ile 35 gün arasındadır ve kanama birkaç gün sürer.

Döngü uzunluğu kişiden kişiye değişir. Önemli olan sizin için olağan olan düzenin bozulmasıdır. Ergenliğin ilk yıllarında ve menopoza yaklaşırken döngülerin düzensiz olması beklenebilir; bu dönemlerde bile çok yoğun ya da uzun süren kanama muayeneyi gerektirir.

Hangi durumlar adet düzensizliği sayılır?

• Döngünün 21 günden kısa ya da 35 günden uzun olması
• Döngü uzunluğunun aydan aya belirgin değişmesi
• Gebelik olmadan üç ay ya da daha uzun süre adet görmeme (amenore)
• Pıhtılı, ped değişimini sıklaştıran yoğun kanama (menoraji)
• İki adet arasında ya da cinsel ilişki sonrası lekelenme

Adet Düzensizliği Nedenleri Nelerdir?

Adet düzenini beyindeki hipofiz bezi, yumurtalıklar ve rahim birlikte yönetir. Bu zincirin herhangi bir halkasındaki değişiklik döngüyü bozabilir. Başlıca nedenler şunlardır:

Hormon dengesizlikleri ve polikistik over sendromu

Yumurtlamanın düzenli gerçekleşmemesi adet düzensizliğinin önemli bir nedenidir. Polikistik over sendromunda yumurtlama seyrekleşir, adetler gecikir ya da aylarca gelmeyebilir; sivilce, tüylenme ve kilo artışı eşlik edebilir. PCOS belirtileri ve tanısı netleştiğinde tedavi, gebelik isteğinize göre planlanır.

Tiroit ve prolaktin bozuklukları

Tiroit bezinin az ya da fazla çalışması döngüyü kısaltabilir veya uzatabilir. Süt hormonu olarak bilinen prolaktinin yüksek olması da adetleri seyrekleştirebilir. Bu iki durum basit kan testleriyle araştırılır.

Stres, kilo değişimi ve yoğun egzersiz

Uzun süreli stres, hızlı kilo kaybı ya da alımı, yeme bozuklukları ve ağır spor programları beyindeki hormon sinyallerini bastırabilir. Bu durumda adet gecikir ya da kesilir. Neden ortadan kalktığında döngü genellikle zamanla düzene girer.

Rahim kaynaklı nedenler

Rahimdeki miyomlar, rahim içi polipler ve rahim zarının kalınlaşması yoğun ya da düzensiz kanamaya yol açabilir. Bu yapısal nedenler ultrasonla görülebilir.

Gebelik, emzirme ve ilaçlar

Adet gecikmesinde ilk akla gelmesi gereken gebeliktir. Emzirme döneminde adetin gelmemesi ya da düzensiz gelmesi olağandır. Hormonlu doğum kontrol yöntemleri, rahim içi araç ve bazı ilaçlar da kanama düzenini değiştirebilir.

Menopoza geçiş dönemi

Kırklı yaşlarda yumurtalık işlevi azalmaya başlar ve döngüler önce kısalıp sonra seyrekleşebilir. Sıcak basması ve uyku sorunları gibi menopoz belirtileri de bu döneme eşlik edebilir.

Adet Düzensizliğinin Belirtileri Nelerdir?

En belirgin işaret, adetin beklenen günde gelmemesi ya da beklenenden önce gelmesidir. Buna şu yakınmalar eşlik edebilir:

• Normalden uzun süren ya da çok yoğun kanama
• Adet arasında kahverengi akıntı veya lekelenme
• Belirgin karın ve kasık ağrısı
• Yorgunluk ve halsizlik (yoğun kanamaya bağlı kansızlık olabilir)
• Sivilce, tüylenme, saç dökülmesi gibi hormonal belirtiler

Bu belirtilerin hangisinin öne çıktığı, nedenin ne olabileceği konusunda ipucu verir. Bu nedenle muayeneye gelmeden önce son birkaç adetinizin başlangıç tarihlerini ve kaç gün sürdüğünü not etmeniz değerlendirmeyi kolaylaştırır.

Adet Düzensizliği Nasıl Teşhis Edilir?

Teşhis ayrıntılı bir görüşmeyle başlar: döngülerin düzeni, kanama miktarı, kilo değişimi, kullanılan ilaçlar ve gebelik planı sorulur. Ardından şu adımlar izlenir:

1. Gebelik testi: Adet gecikmesinde ilk olarak gebelik dışlanır.
2. Jinekolojik muayene: Rahim ağzı ve dış genital bölge değerlendirilir.
3. Ultrason: Rahim, rahim zarı kalınlığı, miyom, polip ve yumurtalıkların yapısı incelenir.
4. Kan testleri: Gerekirse tiroit hormonları, prolaktin, yumurtalık hormonları ve kansızlık için kan sayımı istenir.
5. İleri inceleme: Rahim içinde bir oluşum düşünülürse histeroskopi gibi ek yöntemler planlanabilir.

Adet Düzensizliği Tedavisi Nasıl Yapılır?

Tedavi, bulunan nedene ve kişinin gebelik isteğine göre planlanır. Neden belirlenmeden yalnızca adeti düzenlemeye yönelik ilaç başlanması önerilmez.

Yaşam düzeni değişiklikleri

Kilo ile ilişkili düzensizliklerde sağlıklı kiloya ulaşmak, düzenli uyku ve stresin azaltılması döngünün kendiliğinden toparlanmasına yardımcı olabilir.

İlaç ve hormon tedavileri

Tiroit ya da prolaktin bozukluğunda o hormonu düzenleyen ilaçlar kullanılır. Gebelik istemeyen kadınlarda hormonlu yöntemler döngüyü düzenleyebilir ve yoğun kanamayı azaltabilir. Gebelik isteyenlerde yumurtlamayı destekleyen tedaviler gündeme gelir.

Cerrahi tedavi

Kanamaya miyom ya da polip gibi bir oluşum yol açıyorsa, bu oluşumun çıkarılması için cerrahi seçenekler değerlendirilir. Hangi yöntemin uygun olduğu, oluşumun yeri ve boyutuna göre belirlenir.

Adet Düzensizliği Kendiliğinden Düzelir mi?

Geçici bir nedene bağlı düzensizlik, o neden ortadan kalktığında kendiliğinden düzelebilir. Yoğun bir sınav dönemi, uzun bir yolculuk, kısa süreli hastalık ya da diyet sonrası bir iki döngünün kayması buna örnektir. Hormon bozukluğu, polikistik over sendromu ya da rahimde bir oluşum varsa düzensizlik genellikle sürer ve tedavi gerektirir.

Beklemenin ne kadar süreceğine kişinin yaşı, yakınmanın şiddeti ve gebelik planı birlikte karar verdirir. Kendinizi iyi hissetseniz bile birkaç döngü boyunca devam eden bir değişikliğin nedenini öğrenmek, ileride oluşabilecek sorunların erken fark edilmesini sağlar.

Ergenlikte ve Doğum Sonrasında Adet Düzensizliği Normal mi?

İlk adetten sonraki yıllarda hormon sistemi henüz olgunlaşmadığı için döngülerin düzensiz olması beklenebilir. Yine de adetler çok seyrekse, kanama haftalarca sürüyorsa ya da 15 yaşına kadar adet hiç başlamadıysa değerlendirme gerekir.

Doğumdan sonra, özellikle emzirme sürerken, adetin geri dönmesi aylar alabilir ve ilk döngüler düzensiz olabilir. Bu dönemde de gebelik mümkün olduğu için size uygun korunma yöntemini muayenede birlikte konuşuyoruz.

Adet Düzensizliğinde Ne Zaman Doktora Başvurulmalı?

Aşağıdaki durumlardan biri varsa beklemeden muayene olmanız önerilir:

• Gebelik olasılığı varsa ya da gebelik testi pozitifse
• Üç ay ya da daha uzun süre adet görmediyseniz
• Bir saatte ped değiştirmeyi gerektiren yoğun kanama varsa
• Menopozdan sonra herhangi bir kanama olduysa
• Kanamaya baş dönmesi, belirgin halsizlik ya da şiddetli ağrı eşlik ediyorsa
• Bir yıldır gebe kalmaya çalışıyor ve adetleriniz düzensizse

Adetim aylardır düzensiz, İzmir'de muayene olmadan önce neleri not etmeliyim?

Son birkaç adetin başlangıç tarihleri, kanama süresi ve miktarı, muayenede en çok işe yarayan bilgilerdir. Muayenehanemizde sizi Op. Dr. Hayri Aksüt bizzat dinler ve muayene eder. Önce döngü öykünüzü konuşuyor, ardından muayene ve ultrason yapıyor, gerekli gördüğümüz kan testlerini istiyoruz. Sonuçlara göre size yaşam düzeni önerisi, ilaç tedavisi ya da ileri inceleme planlıyoruz.

Miyom, polip ya da kist gibi diğer kadın hastalıkları da aynı muayenede değerlendirilebilir. Randevunuzu telefon ya da WhatsApp ile kolayca alabilirsiniz; bizi arayabilirsiniz ya da iletişim ve randevu bilgilerimizi kullanabilirsiniz.