Yumurtalık Kisti Ameliyatı: Kapalı ve Açık Yöntemle Kist Tedavisi

Yumurtalık kisti ameliyatı, kendiliğinden kaybolmayan ya da sorun yaratan kistlerin çıkarılmasıdır ve her kist için gerekmez. Ameliyat kararını kistin türüne, büyüklüğüne, şikâyetlere ve gebelik planına göre veriyoruz. Yumurtalık kistlerinin türleri, nedenleri ve belirtileri ayrıca ele alınır.

Yumurtalık Kisti Ameliyatı Nedir?

Yumurtalık kisti ameliyatı iki temel biçimde yapılır. Kistektomide kistin duvarı sağlıklı yumurtalık dokusundan ayrılarak çıkarılır ve yumurtalık yerinde bırakılır. Ooferektomide ise yumurtalık kistle birlikte alınır.

Üreme çağındaki kadınlarda öncelik yumurtalığı korumaktır, çünkü yumurtalık hem yumurta hem hormon kaynağıdır. Menopoz sonrasında ya da kötü huylu hastalık şüphesinde ise yumurtalığın tamamen alınması daha güvenli olabilir. Hangi yolu seçeceğimizi ameliyattan önce sizinle ayrıntılı olarak konuşuyoruz.

Yumurtalık Kisti Ne Zaman Ameliyat Edilir?

Yumurtalıkta görülen kistlerin bir kısmı adet döngüsüyle ilgili fonksiyonel kistlerdir. NHS bilgilendirmesine göre bu tür kistler genellikle birkaç ay içinde kendiliğinden kaybolur. Bu nedenle ilk adım genellikle bir sonraki adetten sonra yapılan kontrol ultrasonudur. Kendiliğinden geçen kistleri soru cevap biçiminde ele alan yumurtalık kistinin kendiliğinden geçip geçmediğini anlatan yazıyı da okuyabilirsiniz.

Ameliyat şu durumlarda gündeme gelir:

• Birkaç ay izlemeye rağmen kaybolmayan ya da büyüyen kistler
• Ultrasonda iç yapısı karmaşık, katı alan ya da kalın bölmeler içeren kistler
• Dermoid kist gibi kendiliğinden geçmesi beklenmeyen kist türleri
• Sürekli ağrıya ya da bası belirtilerine yol açan büyük kistler
• Gebelik planını ya da tüp bebek tedavisini etkileyen kistler
• Menopozdan sonra ortaya çıkan ve özellikleri şüpheli olan kistler

Menopozdan sonra çıkan kist neden daha dikkatli değerlendirilir?

Menopozdan sonra yumurtlama durduğu için adet döngüsüne bağlı fonksiyonel kist beklenmez. Bu dönemde ortaya çıkan kistlerde ultrason görünümü, tümör belirteçleri ve büyüme hızı daha titizlikle incelenir. Basit görünümlü küçük kistler yine izlenebilir; şüpheli özellik taşıyanlarda ise yumurtalığın tamamen alınması önerilebilir.

Yumurtalık kitleleri, Op. Dr. Hayri Aksüt'ün yayınlarında da yer alan bir konudur: karşı yumurtalıkta dermoid kistle birlikte görülen nadir bir yumurtalık tümörü ve yumurtalıkta tiroid dokusu içeren bir teratomdan (struma ovarii) gelişen tiroid kanseri üzerine olgu sunumları (2014) bunlar arasındadır.

Acil Kist Ameliyatı Gerektiren Durumlar

Bazı kistler beklemeye izin vermez. Ani başlayan, şiddetli ve giderek artan kasık ağrısı, bulantı ve kusma, bayılma hissi ya da ateş varsa vakit kaybetmeden en yakın hastanenin acil servisine başvurmanız gerekir.

Yumurtalık burkulması (torsiyon) nedir?

Kist yumurtalığı ağırlaştırdığında yumurtalık kendi damar sapı etrafında dönebilir. Bu durumda yumurtalığın kan akımı azalır ya da durur. Torsiyon acil bir durumdur; amaç yumurtalığı kaybetmeden burkulmayı açmak ve kisti çıkarmaktır. Özellikle dermoid kistlerde görülebilen dermoid kist burkulması (torsiyon) ayrıca ayrıntılı ele alınır.

Kist patlarsa ne olur?

Kistin yırtılması ani ağrıya yol açabilir. Kanaması olmayan küçük yırtılmalar genellikle ağrı kesici ve gözlemle geçer. Karın içine kanama olduysa ve kan değerleri düşüyorsa acil ameliyat gerekebilir.

Op. Dr. Hayri Aksüt, gebeliğin ilk üç ayında korpus luteum kisti burkulmasına bağlı akut karın (2012) ve üç kez burkulan bir dermoid kiste bağlı ince bağırsak hasarı (2014) üzerine olgu sunumlarının yazarları arasındadır.

Kist Ameliyatı Öncesi Hangi Tetkikler Yapılır?

Ameliyat kararından önce kistin ne tür bir kist olduğunu olabildiğince anlamak gerekir. Bu amaçla şu incelemeler yapılabilir:

• Vajinal ve karından ultrason: Kistin boyutu, duvarı, iç yapısı ve kan akımı değerlendirilir.
• Tümör belirteçleri: Özellikle menopoz sonrası ya da şüpheli görünümlü kistlerde CA-125 gibi kan testleri istenebilir. Bu testler tek başına tanı koymaz, değerlendirmeye yardımcı olur.
• MR: Kistin içeriğinin (yağ, kan, katı doku) netleştirilmesi gerektiğinde kullanılır.
• AMH testi: Gebelik isteği olan ve iki yumurtalıkta kisti olan kadınlarda yumurtalık rezervini değerlendirmek için istenebilir.

Kist Ameliyatından Önce Nasıl Hazırlanmalıyım?

Planlı kist ameliyatlarında hazırlık birkaç gün önceden başlar. Ameliyat öncesi görüşmede size yazılı olarak şu bilgileri veriyoruz:

• Ameliyattan önce kaç saat aç ve susuz kalmanız gerektiği
• Kan sulandırıcı, şeker ve tansiyon ilaçlarınızdan hangilerine ara verileceği ya da devam edileceği
• Kan sayımı, kan grubu ve pıhtılaşma testleri gibi ameliyat öncesi tetkikler
• Anestezi uzmanıyla yapılacak görüşmenin zamanı
• Ameliyat günü yanınızda getirmeniz gereken belgeler ve eşyalar

Ameliyat günü yanınızda bir refakatçi bulunması önerilir. Eve döndükten sonraki ilk günlerde ev işlerinde yardım alabileceğiniz birinin olması iyileşmeyi kolaylaştırır.

Gebelikte yumurtalık kisti ameliyatı yapılır mı?

Gebelikte saptanan basit kistler genellikle ameliyat gerektirmez. Burkulma ya da yırtılma gibi acil durumlarda ameliyat gebeliğin her döneminde yapılabilir. Planlı ameliyat gerekiyorsa, gebelik ve anestezi açısından daha uygun kabul edilen ikinci üç aylık dönem genellikle tercih edilir. Kararı gebelik takibinizle birlikte, sizinle konuşarak veriyoruz.

Kist ameliyatı adetin belirli bir gününde mi yapılmalı?

Histeroskopiden farklı olarak, kist ameliyatı için adet döngüsünün belirli bir gününü beklemek genellikle gerekmez. Fonksiyonel kist şüphesi varsa ise kistin geçip geçmediğini görmek için bir sonraki adetten sonraki kontrol beklenebilir.

Kapalı (Laparoskopik) Kist Ameliyatı

Uygun hastalarda kist ameliyatı kapalı yöntemle yapılır. Genel anestezi altında göbekten ve kasıklardan açılan küçük deliklerden kamera ve ince aletlerle karın içine girilir.

1. Karın içi karbondioksit gazıyla şişirilerek çalışma alanı açılır.
2. Yumurtalık incelenir, kistin dış yüzeyi değerlendirilir.
3. Kist duvarı yumurtalık dokusundan dikkatle ayrılır.
4. Kist, içeriği karına yayılmadan özel bir torba içinde dışarı alınır.
5. Kanama kontrol edilir; yumurtalık dokusuna mümkün olduğunca az enerji uygulanır.
6. Çıkarılan doku patolojiye gönderilir.

Kapalı ameliyatta yatış süresi genellikle kısa, ağrı daha az ve yara izi daha küçüktür. Bu yöntem laparoskopi (kapalı ameliyat) olarak da bilinir.

Açık Kist Ameliyatı Ne Zaman Tercih Edilir?

Açık ameliyat, karın alt bölgesinden yapılan bir kesiyle yumurtalığa doğrudan ulaşılmasıdır. Şu durumlarda kapalı yönteme göre daha güvenli olabilir:

• Karın içini büyük ölçüde dolduran çok büyük kistler
• Kötü huylu hastalık şüphesi olan ve bütün olarak, patlatılmadan çıkarılması gereken kistler
• Önceki ameliyatlara bağlı yoğun yapışıklıklar
• Kapalı ameliyat sırasında güvenli ilerlenemeyen durumlar

Açık ameliyattan sonra yatış ve iyileşme süresi daha uzundur. Yine de doğru hastada seçildiğinde, bir geri adım değil, güvenliği önceleyen bir tercihtir.

Çikolata Kisti Ameliyatında Neler Farklıdır?

Çikolata kisti (endometrioma), endometriozisin yumurtalıkta oluşturduğu, içi koyu kahverengi kan dolu kisttir. Bu kistin duvarı yumurtalık dokusuna sıkı yapışabildiği için ameliyat sırasında sağlıklı doku da kaybedilebilir. Bu nedenle özellikle gebelik isteği olan kadınlarda ameliyat kararı, yumurtalık rezervi ve şikâyetler birlikte düşünülerek verilir. Endometriozis ve çikolata kisti tedavisi ilaç ve ameliyat seçeneklerini birlikte kapsar.

Kist Ameliyatından Sonra İyileşme ve Kontrol

Kapalı ameliyattan sonra genellikle aynı gün ya da ertesi gün eve dönülür. Omuz ağrısı ilk günlerde görülebilir; bu, karına verilen gazın diyaframı uyarmasından kaynaklanır ve kendiliğinden geçer. Açık ameliyattan sonra birkaç gün yatarak izlenmek ve ağır işlerden birkaç hafta uzak durmak gerekebilir.

İlk kontrolde yara yerleri değerlendirilir ve patoloji sonucu konuşulur. Sonraki aylarda ultrasonla yumurtalık ve yeni kist oluşumu izlenir. Ateş, artan karın ağrısı, yara yerinde akıntı ya da nefes darlığı olursa hemen başvurmanız gerekir.

Kist ameliyatının riskleri nelerdir?

Kanama, enfeksiyon, anestezi riskleri ve komşu organlarda (bağırsak, mesane, idrar kanalı) yaralanma tüm karın ameliyatlarında olduğu gibi kist ameliyatında da söz konusudur. Yumurtalığa özgü olarak yumurta rezervinde azalma görülebilir; bu risk iki taraflı ya da tekrarlayan ameliyatlarda daha belirgindir.

Kist Ameliyatından Sonra Gebe Kalınır mı?

Yumurtalık korunarak yapılan kist ameliyatından sonra gebelik genellikle mümkündür. Tek yumurtalığın alındığı durumlarda bile karşı yumurtalık sağlıklıysa doğal gebelik olabilir. Gebeliğe ne zaman çalışılabileceği yapılan ameliyatın türüne ve iyileşmeye göre kontrol muayenesinde belirlenir.

Ameliyat öncesinde yumurtalık rezervi düşük bulunan kadınlarda, ameliyattan önce ya da sonra yumurta dondurma gibi doğurganlığı koruma seçenekleri de konuşulabilir.

Hekimden Not: Kist Ameliyatını Ne Zaman Önermem?

Bir tedavinin size yarar sağlamayacağını düşünüyorsak, maddi kazancı olsa dahi o tedaviyi önermiyoruz. Yumurtalık kistinde gereksiz bir ameliyat, korunması gereken yumurtalık dokusunun kaybı anlamına gelebilir.

Basit görünümlü, belirti vermeyen ve birkaç ay içinde kaybolması beklenen fonksiyonel kistler için ameliyat önerilmez. Küçük ve değişmeyen çikolata kistlerinde, özellikle tüp bebek planlanan kadınlarda, ameliyat yumurta rezervini azaltabileceği için her zaman ilk seçenek değildir. Gebelikte saptanan basit kistler de genellikle gebelik ilerledikçe kaybolur ve yalnızca izlenir. Bu kararların gerekçesini muayenede size açıkça anlatıyoruz.

Kistim için ameliyat önerildi, İzmir'de ikinci görüş almak mümkün mü?

Evet; birçok kist izlemle küçülebildiğinden ameliyat kararı öncesi ikinci bir değerlendirme yerinde olabilir. Kist ameliyatı kararından önce muayene ve ultrasonu Torbalı'daki muayenehanemizde yapıyoruz. İlk görüşmede kistin özelliklerini, şikâyetlerinizi ve gebelik planınızı değerlendiriyoruz; izlem mi ameliyat mı gerektiğini ve ameliyat gerekiyorsa hangi yöntemin uygun olduğunu gerekçesiyle anlatıyoruz.

Önceki ultrason görüntüleri, MR ve kan testi sonuçlarınızı getirmeniz kistin zaman içindeki değişimini görmeyi sağlar. Randevu için bizi arayabilir ya da WhatsApp ile yazabilirsiniz. Kistin yanında miyom da varsa iki sorunun aynı miyom ameliyatı sırasında ele alınıp alınamayacağını muayenede konuşuyoruz. Adres bilgimiz iletişim bilgilerimizdedir.