Kapalı Ameliyat (Laparoskopi): Kimlere Yapılır, Nasıl İyileşilir?

Kapalı ameliyat, yani laparoskopi, karın duvarına açılan birkaç küçük kesiden kamera ve ince cerrahi aletlerle yapılan bir ameliyat yöntemidir. Kadın hastalıklarında yumurtalık, tüpler ve rahimle ilgili pek çok sorunun hem tanısında hem tedavisinde kullanılır. Kapalı ameliyat kararını, muayene ve ultrason bulgularını birlikte değerlendirdikten sonra sizinle veriyoruz.

Karar vermeden önce ameliyatın kimlere uygun olduğunu, ameliyat gününün nasıl geçtiğini ve sonrasında nelere dikkat edileceğini bilmek, kaygıyı azaltır ve gerçekçi bir beklenti kurmanızı sağlar.

Kapalı Ameliyat (Laparoskopi) Nedir?

Laparoskopi, karın boşluğunun içinin bir kamera aracılığıyla ekrana aktarıldığı ve cerrahın işlemi bu görüntüyü izleyerek yaptığı bir yöntemdir. Genellikle göbek içinden ya da hemen altından açılan küçük bir kesiden kamera, kasık bölgesindeki birkaç ek küçük kesiden de ince aletler yerleştirilir.

Ameliyatın başında karın içi karbondioksit gazıyla şişirilir. Bu sayede organlar birbirinden ayrılır ve cerrahın çalışacağı alan açılır. Ameliyat bitiminde gaz büyük ölçüde boşaltılır, kesiler dikiş ya da cilt yapıştırıcısıyla kapatılır.

Tanısal ve tedavi amaçlı laparoskopi arasındaki fark nedir?

Tanısal laparoskopide amaç, ultrason ya da diğer tetkiklerle anlaşılamayan bir durumu doğrudan görmektir. Örneğin nedeni bulunamayan kasık ağrısında ya da tüplerin durumunun yerinde değerlendirilmesi gerektiğinde bu yol seçilebilir. Tedavi amaçlı (operatif) laparoskopide ise kist çıkarılır, miyom alınır, yapışıklıklar açılır ya da endometriozis odakları temizlenir. Çoğu zaman tanı ve tedavi aynı ameliyat içinde yapılır.

Laparoskopi ile histeroskopi aynı şey mi?

Hayır. Laparoskopi karın içine, yani rahmin dış yüzüne, yumurtalıklara ve tüplere bakar. Rahim boşluğunun içine ise vajina yoluyla girilerek bakılır; bu işleme histeroskopi denir. İki işlem bazı durumlarda aynı seansta birlikte yapılabilir. Rahim içi polip, perde ya da rahim içine doğru büyüyen miyomlarda histeroskopi yöntemi kullanılır.

Kapalı Ameliyat Hangi Hastalıklarda Yapılır?

Kapalı ameliyat, kadın hastalıklarında karın içi organları ilgilendiren birçok durumda kullanılabilir. Hangi durumun bu yöntemle çözülebileceği, hastalığın boyutuna, yerleşimine ve hastanın daha önce geçirdiği ameliyatlara göre değişir.

• Yumurtalık kistleri: Takipte küçülmeyen, büyüyen ya da şikâyet yapan kistlerin çıkarılması. Yumurtalık kisti ameliyatında karar kistin özelliklerine göre verilir.
• Miyomlar: Rahmin dış yüzünde ya da duvarında yer alan, uygun boyut ve sayıdaki miyomların alınması. Miyom ameliyatı seçenekleri miyomun yerine göre değişir.
• Rahim alınması: Uygun hastalarda rahmin kapalı yöntemle alınması. Rahim alma ameliyatında açık ve kapalı yollar kişiye göre karşılaştırılır.
• Endometriozis ve çikolata kisti: Odakların ve kistlerin temizlenmesi, yapışıklıkların açılması.
• Dış gebelik: Tüpte yerleşen gebeliğin tedavisi.
• Yumurtalık burulması (torsiyon): Acil durumda yumurtalığın çözülmesi ve mümkünse korunması.
• Kısırlık araştırması: Tüplerin açıklığı, karın içi yapışıklıklar ve gizli endometriozis odaklarının değerlendirilmesi.

Kimlere Kapalı Ameliyat Uygulanır, Kimlere Uygulanmaz?

Laparoskopi, genel anesteziyi kaldırabilecek durumda olan ve hastalığı bu yolla güvenle tedavi edilebilecek kadınlara uygulanır. Uygunluk kararı yalnız bir bulguya göre değil, hastanın bütün durumuna göre verilir.

Bazı durumlarda kapalı yöntem yerine açık ameliyat daha güvenli olabilir. Bunlar arasında çok büyük kitleler, daha önce geçirilmiş çok sayıda karın ameliyatına bağlı yoğun yapışıklık, ileri kalp ya da akciğer hastalığı nedeniyle karın içine gaz verilmesinin uygun olmaması ve kötü huylu olma şüphesi taşıyan kitleler sayılabilir. Bu durumların hiçbiri kendi başına mutlak bir engel sayılmaz; her birini muayenede ayrıca konuşuyoruz.

Daha önce sezaryen olduysam laparoskopi yapılabilir mi?

Geçirilmiş sezaryen genellikle laparoskopiye engel değildir. Ancak önceki ameliyatlar karın içinde yapışıklık bırakmış olabilir. Bu nedenle ilk kesinin yeri ve giriş tekniği buna göre planlanır. Ameliyattan önce geçirdiğiniz bütün ameliyatları ve tarihlerini söylemeniz planlamayı kolaylaştırır.

Kapalı Ameliyat Nasıl Yapılır?

Laparoskopi, ameliyathane koşullarında ve genel anestezi altında yapılır. Sürecin adımları kabaca şöyledir:

1. Muayene ve karar: Şikâyetler dinlenir, jinekolojik muayene ve ultrason yapılır, gerekirse kan tetkikleri istenir.
2. Ameliyat öncesi hazırlık: Anestezi değerlendirmesi yapılır, kullandığınız ilaçlar gözden geçirilir, açlık süresini ve ameliyat gününü size bildiriyoruz.
3. Anestezi ve giriş: Uyuduktan sonra göbek bölgesinden kamera için giriş yapılır, karın içi gazla şişirilir.
4. Ek kesiler: Kasık bölgesinden ince aletler için küçük kesiler açılır; sayıları işlemin türüne göre değişir.
5. Cerrahi işlem: Kist, miyom ya da hastalıklı doku ekran görüntüsü eşliğinde çıkarılır, kanama kontrolü yapılır.
6. Kapanış: Gaz boşaltılır, kesiler kapatılır, uyandırma odasında takip başlar.
7. Eve dönüş ve kontrol: Yatış süresi yapılan işleme göre belirlenir; ilk kontrol tarihi eve dönmeden önce verilir.

Ameliyatın süresi herkes için aynı rakamla söylenemez. Basit bir tanısal işlem ile büyük bir miyom ya da rahim ameliyatı arasında önemli fark vardır.

Laparoskopi Öncesinde Nelere Dikkat Etmeliyim?

Ameliyattan önce yapılacak birkaç hazırlık hem ameliyatın hem iyileşmenin daha rahat geçmesine yardımcı olur.

• Kan sulandırıcı, aspirin ya da bitkisel takviye kullanıyorsanız mutlaka söyleyin; bazılarının ameliyattan önce bırakılması gerekebilir.
• Size bildirilen açlık süresine uyun.
• Sigara kullanıyorsanız ameliyattan önce bırakmak ya da azaltmak, akciğer ve yara iyileşmesi açısından yararlıdır.
• Ameliyat günü ve sonraki ilk günler için size eşlik edecek birini ayarlayın.
• Gebelik ihtimali varsa bunu ameliyat öncesinde konuşun.

Kapalı Ameliyattan Sonra İyileşme Nasıl Olur?

Kapalı ameliyat sonrası iyileşme, açık ameliyata göre genellikle daha hızlıdır; kesiler küçük olduğu için ağrı daha sınırlı kalır ve günlük hayata dönüş daha erken olur. Yine de iyileşme süresi yapılan işlemin büyüklüğüne göre kişiden kişiye değişir.

İlk günlerde ne hissedilir?

Kesi yerlerinde hassasiyet, karında şişkinlik hissi ve omuzlara yayılan ağrı ilk günlerde beklenebilecek şikâyetlerdir. Hafif vajinal lekelenme olabilir. Erken dönemde kısa yürüyüşler yapmak, gazın çıkmasına ve dolaşımın canlanmasına yardım eder.

Ne zaman banyo yapabilir, ne zaman araba kullanabilirim?

Banyo zamanı kesilerin kapatılma yöntemine göre söylenir. Araba kullanmak için ağrı kesici etkisinin geçmiş olması ve ani fren yaparken zorlanmamanız gerekir. Spor, ağır kaldırma ve cinsel ilişki için uygun zaman ise yapılan işlemin türüne göre kontrol muayenesinde belirlenir.

Laparoskopinin Riskleri Nelerdir?

Her ameliyatta olduğu gibi laparoskopinin de riskleri vardır; bu riskleri ameliyattan önce sizinle ayrıntılı olarak konuşuyoruz. Genel olarak şunlar sayılabilir:

• Kesi yerinde enfeksiyon ya da morarma
• Kanama
• Bağırsak, mesane ya da damarlarda yaralanma
• Bacak damarlarında pıhtı oluşumu
• Anesteziye bağlı sorunlar
• Gerekirse açık ameliyata geçilmesi

Eve döndükten sonra artan karın ağrısı, ateş, kusma, kesi yerinden akıntı, nefes darlığı ya da bir bacakta belirgin şişlik olursa beklemeden bize ulaşın; ulaşamıyorsanız en yakın hastanenin acil servisine başvurun.

Kapalı Ameliyat Her Zaman Açık Ameliyattan Daha mı İyidir?

Hayır, kapalı ameliyat her hasta için otomatik olarak daha iyi seçenek değildir. Küçük kesiler, daha az ağrı ve daha kısa iyileşme önemli avantajlardır; ancak çok büyük bir miyom, yoğun yapışıklıklar ya da kötü huylu olma şüphesi gibi durumlarda açık ameliyat daha güvenli bir yol olabilir. Doğru seçim, hastalığın türüne ve hastanın özelliklerine göre yapılır.

Hastaların aklındaki bir soru da kapalı ameliyatın "küçük" bir işlem sayılıp sayılmadığıdır. Kesilerin küçük olması, karın içinde yapılan işin küçük olduğu anlamına gelmez. Bu nedenle kapalı ameliyat sonrası da dinlenme ve kontrol önerilerine uymak önemlidir. Kapalı ve açık ameliyatın kime uygun olduğu da ayrıca ayrıntılı ele alınır.

Kapalı Ameliyat Gebe Kalmayı Etkiler mi?

Laparoskopi, doğru hastada yapıldığında çoğu zaman üreme organlarını korumayı amaçlayan bir yöntemdir. Gebelik isteyen bir kadında kist çıkarılırken sağlıklı yumurtalık dokusunun korunmasına, miyom alınırken rahim duvarının dikkatle onarılmasına özen gösterilir. Bununla birlikte her ameliyat karın içinde yapışıklık bırakma olasılığı taşır ve yumurtalık üzerinde yapılan işlemler yumurta rezervini etkileyebilir.

Bu nedenle çocuk sahibi olmayı planlıyorsanız bunu ameliyat kararından önce mutlaka söyleyin. Ameliyattan sonra ne kadar beklemeniz gerektiği, yapılan işleme göre değişir; özellikle rahim duvarına dokunulan miyom ameliyatlarından sonra gebelik için belirli bir süre beklenmesi önerilebilir. Gebelik planı ve gerekirse kısırlık tedavisi seçeneklerini kontrol muayenesinde birlikte değerlendiriyoruz.

Hekimden Not: Kapalı Ameliyatı Ne Zaman Önermem?

Bir tedavinin size yararı olacağına inanmıyorsak, maddi kazancı olsa dahi o tedaviyi önermiyoruz. Kapalı ameliyat için de bu ilkemiz geçerlidir.

• Ultrasonda görülen basit görünümlü, küçük ve şikâyet yapmayan bir yumurtalık kistinde ilk adım genellikle ameliyat değil, takiptir.
• Şikâyet yapmayan ve büyümeyen küçük miyomlar çoğu durumda yalnız izlenebilir.
• Kötü huylu olma şüphesi taşıyan bir kitlede, yöntem seçimi ve ameliyatın kapsamı ilgili uzmanlarla birlikte planlanmalıdır.
• Genel sağlık durumu anestezi ya da karın içine gaz verilmesi için uygun olmayan hastalarda başka seçenekler değerlendirilir.

Kısacası amaç ameliyat yapmak değil, sorunu en az yükle çözmektir; bazen bu, beklemek ya da ilaç tedavisiyle başlamak anlamına gelir.

Kapalı ameliyat bana uygun mu, İzmir'de bunu ilk görüşmede öğrenebilir miyim?

Çoğu durumda evet; uygunluk muayene ve ultrason bulgularıyla ilk görüşmede büyük ölçüde netleşir. İzmir'de kapalı ameliyat seçeneğini konuşmak istiyorsanız süreç, Torbalı'daki muayenehanemizde yapacağımız bir ilk görüşmeyle başlar. Bu görüşmede şikâyetlerinizi dinliyor, jinekolojik muayene ve ultrason yapıyor, daha önce yaptırdığınız tetkikleri inceliyoruz. Ameliyat gerekiyorsa yöntemi, hazırlığı ve iyileşme dönemini sizinle birlikte planlıyoruz; gerekmiyorsa takip ya da ilaç tedavisi seçeneklerini konuşuyoruz. Ameliyat kararını ve takibi Op. Dr. Hayri Aksüt bizzat yürütür.

Elinizde önceki ultrason raporları, kan tahlilleri ya da ameliyat notları varsa görüşmeye getirmeniz değerlendirmeyi hızlandırır. Randevu için iletişim ve randevu bilgilerimizi kullanabilir ya da telefonla bize ulaşabilirsiniz.