Histeroskopi: Rahim İçinin Kamerayla İncelenmesi ve Tedavisi

Histeroskopi, rahim içine rahim ağzından giren ince bir kamerayla bakılmasını ve gerekirse orada bulunan sorunun tedavi edilmesini sağlayan işlemdir. Muayenede bize en sık sorulan soru "Bana hangi tür histeroskopi gerekiyor?" olur. Cevap, işlemin yalnız bakı amaçlı mı yoksa tedavi amaçlı mı olacağına bağlıdır.

Histeroskopi Nedir?

Histeroskopi, rahim boşluğunun (endometrial kavite) histeroskop adı verilen ışıklı ve ince bir aletle görüntülenmesidir. Alet hazneden (vajina) ve rahim ağzından geçirilerek rahim içine ulaştırılır. Karın duvarında kesi açılmaz.

Rahim içi normalde kapalı bir boşluktur. İçerisinin görülebilmesi için serum fizyolojik gibi bir sıvıyla hafifçe genişletilir. Kamera görüntüsü ekrana aktarılır; rahim zarı, tüplerin rahme açılan ağızları ve varsa polip, miyom, bölme ya da yapışıklık doğrudan görülür.

Ultrason ve rahim filmi rahim içi hakkında dolaylı bilgi verir. Histeroskopi ise doğrudan görme imkânı sunduğu için rahim içi değerlendirmede başvurulan temel yöntemlerden biridir.

Histeroskopi Türleri: Ofis ve Operatif Histeroskopi

Histeroskopi amacına göre iki ana gruba ayrılır. Aradaki farkı bilmek, hangi hazırlığın gerektiğini anlamayı kolaylaştırır.

Yalnızca görmeye ve tanı koymaya yönelik, çoğu zaman anestezisiz yapılabilen işleme ofis histeroskopi denir. Polip, rahim içi bölme, rahim içine doğru büyüyen miyom ve yapışıklıkların kamerayla tedavi edilmesi ise operatif histeroskopi başlığı altındadır.

İki tür arasındaki seçimin nasıl yapıldığını soru cevap biçiminde merak ediyorsanız, ofis histeroskopi ile operatif histeroskopi farkını anlatan yazıyı okuyabilirsiniz.

Histeroskopi Kimlere Yapılır?

Histeroskopi, rahim içinde bir sorundan şüphelenildiğinde ya da başka yöntemlerle açıklanamayan bir şikâyet olduğunda düşünülür. Başlıca durumlar şunlardır:

• Adet dışı kanama, lekelenme ya da çok uzun ve yoğun adet kanaması
• Menopozdan sonra ortaya çıkan kanama
• Ultrasonda rahim zarında kalınlaşma, polip ya da miyom şüphesi
• Gebe kalamama araştırmasında rahim içinin değerlendirilmesi
• Arka arkaya yaşanan gebelik kayıpları
• Tüp bebek denemelerine rağmen embriyonun tutunmaması
• Rahim filminde rahim içinde dolum kusuru ya da şekil bozukluğu görülmesi
• Rahim içinde kalmış ya da yeri değişmiş spiral

Bu belirtilerden birinin olması histeroskopinin mutlaka yapılacağı anlamına gelmez. Önce muayene ve ultrasonla değerlendiriyoruz; histeroskopiyi, sonucu tedaviyi değiştirecekse öneriyoruz.

Histeroskopi ile Rahim Filmi (HSG) Arasındaki Fark

Rahim filmi ve histeroskopi birbirinin alternatifi değil, tamamlayıcısıdır. Rahim filmi, rahme verilen ilaçlı sıvının röntgende izlenmesiyle tüplerin açık olup olmadığını gösterir. Rahim içini ise gölge biçiminde, dolaylı olarak gösterir.

Histeroskopi tüplerin açıklığını göstermez ama rahim içini renkli ve ayrıntılı biçimde gösterir. Filmde şüpheli bir gölge görüldüğünde histeroskopiyle bunun polip mi, bölme mi yoksa hava kabarcığı mı olduğu ayırt edilebilir. Tüplerin açıklığı ise rahim filmi (HSG) ile değerlendirilir.

Histeroskopi Nasıl Planlanır?

Histeroskopi kararından işlem gününe kadar geçen süreç genellikle şu adımlarla ilerler:

1. Muayene ve ultrason: Şikâyet dinlenir, rahim ve yumurtalıklar değerlendirilir.
2. Türün belirlenmesi: Yalnızca bakı mı gerektiği, yoksa aynı seansta tedavi mi yapılacağı konuşulur.
3. Tarihin seçilmesi: Adet bittikten sonraki ve yumurtlama öncesindeki günler tercih edilir.
4. Ön hazırlık: Gebelik olmadığı doğrulanır; gerekirse kan testleri ve anestezi değerlendirmesi yapılır.
5. İşlem: Rahim içi kamerayla incelenir; gerekiyorsa örnek alınır ya da sorun giderilir.
6. Kontrol: Bulgular, varsa patoloji sonucu ve sonraki adımlar kontrol muayenesinde konuşulur.

İşlem için adet döngüsünde neden belirli bir zaman seçilir?

Adet bittikten hemen sonra rahim zarı incedir. Bu dönemde küçük polipler ve rahim içindeki şekil bozuklukları daha net görülür. Döngünün ikinci yarısında kalınlaşan zar bazı bulguları gizleyebilir. Ayrıca bu zamanlama, fark edilmemiş bir gebelik üzerinde işlem yapılma ihtimalini azaltır.

Histeroskopi öncesinde aç kalmak gerekir mi?

Bu, işlemin türüne bağlıdır. Anestezi gerekmeyen bakı amaçlı işlemlerde genellikle aç kalmanız istenmez. Anesteziyle yapılacak işlemlerde ise size kaç saat önce yemeyi ve içmeyi bırakmanız gerektiğini ayrıca bildiriyoruz.

Histeroskopi ne kadar sürer?

Süre, işlemin amacına göre değişir. NHS bilgilendirmesine göre histeroskopi genellikle 5 ile 30 dakika arasında tamamlanır. Yalnızca bakı yapılan işlemler bu aralığın kısa ucuna, polip ya da bölme gibi bir sorunun tedavi edildiği işlemler uzun ucuna yakındır. Anesteziyle yapılan işlemlerde uyanma ve gözlem süresi de buna eklenir.

Histeroskopinin Riskleri Nelerdir?

Histeroskopi genel olarak güvenli kabul edilen bir işlemdir; yine de her girişim gibi bazı riskler taşır. Bunların sıklığı işlemin türüne ve süresine göre değişir. Başlıcaları şunlardır:

• İşlem sonrası birkaç gün sürebilen hafif kanama ve kramp tarzı ağrı
• Rahim içi ya da pelvik enfeksiyon
• Rahim ağzında zorlanmaya bağlı yaralanma
• Rahim duvarının delinmesi (perforasyon)
• Uzun süren tedavi amaçlı işlemlerde rahmi genişletmek için kullanılan sıvının vücuda emilmesi

Ateş, giderek artan karın ağrısı, kötü kokulu akıntı ya da ped değiştirmeyi gerektiren yoğun kanama olursa vakit kaybetmeden bize ulaşın; ulaşamıyorsanız en yakın hastanenin acil servisine başvurun. Tedavi amaçlı işlemlerde riskler, yapılan işin büyüklüğüne göre biraz daha fazladır.

Histeroskopi Sonuçları Nasıl Değerlendirilir?

Histeroskopinin bir bölümü sonucu işlem sırasında verir. Rahim içinin olağan görünüp görünmediği, polip ya da bölme bulunup bulunmadığı ekranda görüldüğü anda bellidir ve bunu size işlemden hemen sonra anlatıyoruz.

Örnek alındıysa kesin tanı patoloji incelemesiyle konur. Patoloji raporunun çıkması birkaç gün ile birkaç hafta arasında değişebilir. Rapor geldiğinde sonraki adım konuşulur: bazı hastalarda yalnızca izlem yeterlidir, bazılarında ilaç ya da ek bir girişim gerekebilir.

Menopoz sonrası kanamada histeroskopinin yeri nedir?

Menopozdan sonra ortaya çıkan her kanama araştırılmalıdır. İlk adım genellikle ultrasonla rahim zarı kalınlığının ölçülmesidir. Zar kalın görünüyorsa ya da kanama tekrarlıyorsa, rahim içinden hedefli örnek almak için histeroskopi önerilebilir. Bu sayede polip gibi iyi huylu bir neden ile daha ciddi bir durum birbirinden ayrılır.

Histeroskopi Sonrası Günlük Hayata Ne Zaman Dönülür?

Dönüş süresi, işlemin türüne göre belirgin biçimde değişir. Bakı amaçlı işlemlerden sonra genellikle aynı gün olağan işlere dönülebilir. Anesteziyle yapılan tedavi amaçlı işlemlerden sonra ise o günün dinlenerek geçirilmesi ve araç kullanılmaması önerilir.

Birkaç gün süren hafif kanama ve adet sancısına benzer kramplar beklenen durumlardır. Kanama sürdüğü sürece tampon yerine ped kullanılması, havuz ve denize girilmemesi ve cinsel ilişkiye ara verilmesi genellikle tavsiye edilir. Size özel önerileri, yapılan işleme göre eve dönmeden önce yazılı olarak veriyoruz.

Histeroskopi Tüp Bebek Başarısını Etkiler mi?

Rahim içi, embriyonun tutunacağı yerdir. Polip, bölme, yapışıklık ya da rahim içine doğru büyüyen bir miyom tutunmayı zorlaştırabilir. Bu nedenle tüp bebek öncesinde ya da başarısız denemelerden sonra rahim içinin değerlendirilmesi önerilebilir.

Ancak rahim içi normal olan her hastada rutin histeroskopinin başarıyı artırdığı söylenemez. Uluslararası kılavuzlar bu konuda seçici davranmayı önerir. Histeroskopinin kime yarar sağlayacağı; önceki deneme sayısı, embriyo kalitesi ve ultrason bulguları birlikte değerlendirilerek belirlenir. Bu karar tekrarlayan tüp bebek başarısızlığı değerlendirmesinin bir parçasıdır.

Histeroskopi Hakkında Doğru Bilinen Yanlışlar

"Histeroskopi bir ameliyattır, mutlaka narkoz gerekir."

Her histeroskopi ameliyat değildir. Bakı amaçlı ince histeroskoplarla yapılan işlemler genellikle anestezi olmadan yapılabilir. Anestezi, tedavi gerektiren ya da uzun sürmesi beklenen işlemlerde gündeme gelir.

"Kürtaj yapıldıysa histeroskopiye gerek kalmaz."

Kürtaj, rahim içinden körlemesine örnek alınmasıdır. Rahim zarından genel bir örnek almak için yeterli olabilir ama sapı olan bir polip ya da rahim içi bölme gözden kaçabilir. Histeroskopide ise sorunlu alan görülerek hedefli işlem yapılır.

"Histeroskopi kısırlık yapar."

Uygun koşullarda yapılan histeroskopinin kısırlığa yol açtığını gösteren bir bilgi yoktur. Aksine, polip ya da yapışıklık gibi gebeliği zorlaştırabilen sorunların tedavisinde kullanılır. Rahim içi yapışıklık riskini azaltmak için tedavi amaçlı işlemlerde özen gösterilir.

Histeroskopik Cerrahide Deneyiminiz Var mı?

Evet. Histeroskopik ameliyatlar öncelikli çalışma alanlarımızdan biridir; ofis ve operatif histeroskopiyi birlikte planlıyoruz. Op. Dr. Hayri Aksüt uzmanlık eğitimi döneminde bu alanda bilimsel çalışmalara da katılmıştır: histeroskopik tüp tıkama sistemiyle ilgili, iki olguyu anlatan bir olgu sunumu ve rahim içi poliplerde kürtajın tedavi etkinliğini inceleyen bir çalışma (2013) yayınları arasındadır.

Hekimden Not: Histeroskopiyi Ne Zaman Önermem?

Bir işlemin size yarar sağlayacağına inanmıyorsak, maddi kazancı olsa dahi o işlemi önermiyoruz. Histeroskopi de bu ilkemizden ayrı tutulmaz.

Ultrasonu ve şikâyetleri tamamen olağan olan, ilk kez tüp bebek tedavisine başlayacak bir hasta için histeroskopi her zaman gerekli değildir. Aktif pelvik enfeksiyon, devam eden bir gebelik ya da bilinen rahim ağzı kanseri varlığında histeroskopi ertelenir veya yapılmaz. Görüntüyü engelleyecek kadar yoğun kanama sürerken de işlemin zamanlaması yeniden planlanır. Gerekmeyen bir histeroskopi yerine izlem önerdiğimizde, neden beklediğimizi size açıkça anlatıyoruz.

İzmir'de histeroskopi için nasıl randevu alınır?

Randevu önce bir muayene görüşmesi olarak alınır; histeroskopiye karar vermeden önce sizi Torbalı'daki muayenehanemizde muayene ediyoruz. İlk görüşmede şikâyetinizi, adet düzeninizi ve varsa önceki tetkiklerinizi değerlendiriyoruz. Histeroskopi gerekiyorsa hangi türün uygun olduğunu, tarihi ve hazırlığı bu görüşmede netleştiriyoruz.

Elinizde ultrason raporu, rahim filmi ya da patoloji sonucu varsa muayeneye getirmeniz faydalı olur. Randevu için bizi arayabilir ya da WhatsApp ile yazabilirsiniz. Adres ve çalışma saatlerimiz iletişim bilgilerimizdedir.