Dondurulmuş Embriyo Transferi (FET): Hazırlık, İşlem ve Sonrası

Dondurulmuş embriyo transferi, tüp bebek tedavisinde saklanan embriyoların yeni bir yumurta toplama işlemine gerek kalmadan rahme yerleştirilmesini sağlayan bir uygulamadır. Kısa adıyla FET (frozen embryo transfer), ilk transferin yapılamadığı ya da sonuç vermediği durumlarda ve fazla embriyosu olan çiftlerde yeni bir gebelik şansı sunar. FET planlıyorsanız, rahmin hazırlanmasından gebelik testine kadar her adımı sizinle birlikte yürütüyoruz.

Dondurulmuş Embriyo Transferi (FET) Nedir?

Dondurulmuş embriyo transferi, laboratuvarda gelişimi uygun bulunan ve vitrifikasyon adı verilen hızlı dondurma yöntemiyle saklanan embriyonun, ilerleyen bir döngüde çözülerek rahim içine bırakılmasıdır. Vitrifikasyon, hücre içinde buz kristali oluşmasını engelleyerek embriyonun yapısını korumayı amaçlar.

Tüp bebek tedavisi sırasında elde edilen embriyolardan bir kısmı aynı döngüde taze olarak transfer edilebilir, kalan uygun embriyolar dondurularak saklanabilir. Bazı durumlarda ise hiç taze transfer yapılmaz ve bütün embriyolar dondurulur. Her iki durumda da FET, yumurtalıkların yeniden uyarılmasına ve yumurta toplamaya gerek kalmadan yapılır.

Dondurulmuş Embriyo Transferi Kimlere Uygulanır?

Dondurulmuş embriyo transferi, embriyosu saklanmış olan ve taze transferin uygun olmadığı ya da tercih edilmediği çiftlere uygulanır. Başlıca durumlar şunlardır:

• Yumurtalık aşırı uyarılma sendromu (OHSS) riski: Yumurtalıklar ilaçlara aşırı yanıt verdiyse taze transfer bu riski artırabileceği için embriyolar dondurulur.
• Rahim içinin hazır olmaması: Endometrium (rahim iç zarı) yetersiz kalınlıktaysa ya da sıvı, polip gibi bir sorun saptandıysa transfer ertelenir.
• Hormon dengesinin uygun olmaması: Uyarılma sırasında progesteron erken yükseldiyse rahmin embriyoyu kabul etme zamanı kayabilir.
• Embriyoya genetik test yapılması: Sonuçların beklenmesi gerektiğinden embriyolar dondurulur.
• Fazla embriyo: Taze transferden sonra kalan uygun embriyolar sonraki gebelik denemeleri ya da ikinci çocuk için saklanır.
• Tıbbi ya da kişisel nedenler: Ani hastalık, ameliyat gereksinimi ya da transferin ertelenmesini gerektiren başka bir durum.

FET İçin Rahim Nasıl Hazırlanır?

FET başarısında belirleyici adımlardan biri, embriyonun rahme yerleştirileceği günün rahim iç zarının hazır olduğu dönemle örtüşmesidir. Bu eşleşme yalnızca rahim zarının kalınlığına bakılarak değil, hormonal hazırlığın doğru zamanda tamamlanmasıyla sağlanır. Rahim üç farklı yolla hazırlanabilir:

Doğal döngü ile hazırlık

Adetleri düzenli ve yumurtlaması olan kadınlarda, vücudun kendi hormonları kullanılır. Yumurtlama ultrason ve gerekirse kan ya da idrar testleriyle izlenir; transfer günü yumurtlama gününe göre hesaplanır. İlaç kullanımı azdır, ancak kontrol sayısı ve zamanlama esnekliği yönünden dikkat ister.

Değiştirilmiş doğal döngü

Doğal döngüde yumurtlama, çatlatma iğnesiyle belirli bir zamana çekilir. Böylece transfer günü daha planlı hâle gelir. Yumurtlama sonrası dönem için progesteron desteği eklenebilir.

Hormon ilaçlarıyla hazırlanan döngü

Östrojen ilaçlarıyla rahim zarı kalınlaştırılır, ardından belirli bir günden itibaren progesteron başlanır. Transfer, progesteronun başladığı güne ve embriyonun dondurulduğu gelişim gününe göre planlanır. Bu yöntem adetleri düzensiz olan, yumurtlaması olmayan ya da takvimini önceden bilmek isteyen kadınlarda tercih edilebilir.

Hangi yöntemin seçileceği; adet düzeni, önceki tedavilerde rahim zarının yanıtı, yumurtlama durumu ve hastanın tercihine göre belirlenir. Kılavuzlar bu yöntemlerden birini her hasta için üstün kabul etmez.

Dondurulmuş Embriyo Transferi Nasıl Yapılır?

Dondurulmuş embriyo transferi, birkaç kontrol muayenesi ve kısa bir transfer işleminden oluşan, yatış gerektirmeyen bir süreçtir. Genel adımlar şöyledir:

1. Ön değerlendirme: Önceki tedaviye ait embriyo sayısı, gelişim günü ve kalite bilgileri incelenir; rahim ultrasonla değerlendirilir.
2. Hazırlık yönteminin seçimi: Doğal, değiştirilmiş doğal ya da hormonla hazırlanan döngüye karar verilir.
3. Ultrason kontrolleri: Rahim zarının kalınlığı ve görünümü, doğal döngüde ise yumurtlama takip edilir.
4. Progesteron başlangıcı: Rahim zarı uygun hâle gelince progesteron başlanır ya da yumurtlama günü belirlenir.
5. Embriyonun çözülmesi: Transfer günü embriyo laboratuvarda çözülür ve canlılığı değerlendirilir.
6. Transfer: Embriyo, ince ve yumuşak bir kateterle, genellikle karından ultrason eşliğinde rahim içine bırakılır.
7. Destek tedavisi ve test: Progesteron desteği sürdürülür, belirlenen günde kanda beta-hCG ile gebelik testi yapılır.

Transfer işleminin kendisi muayeneye benzer; genellikle anestezi gerekmez. Rahmin daha iyi görülmesi için idrar torbasının dolu olması istenebilir.

FET Süreci Ne Kadar Sürer, Kaç Kez Kontrole Gelmek Gerekir?

Dondurulmuş embriyo transferi süreci, adetin başlamasından gebelik testine kadar yaklaşık bir adet döngüsü kadar sürer. Gün sayısı, seçilen hazırlık yöntemine ve rahim zarının ilaçlara ya da vücudun kendi hormonlarına verdiği yanıta göre değişir.

Kontrol sayısı da kişiye göre farklıdır. Hormonla hazırlanan döngüde genellikle başlangıç ultrasonu ve rahim zarının yeterli olduğunun görüldüğü bir ya da birkaç kontrol yeterli olur. Doğal döngüde ise yumurtlama gününü yakalamak için kontroller daha sık planlanabilir. Uzaktan geliyorsanız bu farkı önceden konuşmamız, iş ve yol planınızı kolaylaştırır.

FET öncesinde yeni tetkik yapmak gerekir mi?

Önceki tedaviden bu yana uzun zaman geçtiyse ya da arada bir gebelik, ameliyat veya yeni bir şikâyet olduysa bazı testlerin yenilenmesi istenebilir. Rahim içinde şüpheli bir görüntü varsa transfer öncesinde değerlendirilir. Gereksiz tetkik istemiyoruz; yalnız sonucu transfer kararını etkileyebilecek olanları planlıyoruz.

FET döngüsünde hangi ilaçlar kullanılır?

Hormonla hazırlanan döngüde ağızdan, ciltten ya da vajinal yolla kullanılan östrojen ilaçları ve ardından progesteron kullanılır. Progesteron vajinal fitil, jel, ağızdan tablet ya da iğne şeklinde verilebilir. Doğal döngüde ise ilaç ihtiyacı daha azdır; çoğu zaman yalnızca çatlatma iğnesi ve progesteron desteği yer alır. Kullanacağınız ilaçların adını, dozunu ve başlama gününü size yazılı olarak veriyoruz.

FET sonrası gebelik oluşursa takip nasıl ilerler?

Beta-hCG testi pozitif çıktığında değer birkaç gün arayla tekrarlanarak artışı izlenir. Ardından vajinal ultrasonla gebelik kesesinin rahim içinde olduğu, sonra embriyonun kalp atımı görülür. Bu aşamadan sonra gebelik, annenin sağlık durumuna göre olağan gebelik takibine geçer.

Dondurulmuş Embriyo Transferi Sonrası Nelere Dikkat Edilmeli?

Transferden sonraki günlerde en önemli konu, önerilen ilaçların aksatılmadan kullanılmasıdır. Progesteron desteği, gebelik testi sonucuna kadar ve test pozitifse birlikte belirleyeceğimiz haftaya kadar sürdürülür; ilaçlar kendi kendine bırakılmamalıdır.

• Günlük yaşama dönülebilir; ağır spor ve yorucu efor bir süre ertelenir.
• Sıcak havuz, sauna gibi vücut ısısını belirgin artıran ortamlardan kaçınılması önerilir.
• Hafif kasık gerginliği ve lekelenme olabilir, bu durum tek başına sonucu göstermez.
• Evde erken gebelik testi yapmak yanıltıcı olabilir; kan testinin günü beklenmelidir.
• Şiddetli karın ağrısı, yoğun kanama ya da ateş varsa vakit kaybetmeden bize ulaşın; ulaşamıyorsanız en yakın hastanenin acil servisine başvurun.

Dondurulmuş Embriyo Taze Embriyodan Daha mı Az Tutar?

Hayır, dondurulmuş embriyo transferi taze transfere göre genel olarak daha düşük bir şans anlamına gelmez. Vitrifikasyon yönteminin yaygınlaşmasıyla çözülen embriyolarla elde edilen sonuçlar, birçok hasta grubunda taze transferle karşılaştırılabilir düzeye gelmiştir. Bazı durumlarda, örneğin yumurtalıkların aşırı yanıt verdiği kadınlarda, dondurarak bekleme daha güvenli bir seçenek olabilir.

Bununla birlikte, bütün embriyoları dondurup sonra transfer etme yaklaşımının her hasta için rutin olarak uygulanması güncel kılavuzlarda önerilmez. Karar, döngünün seyrine ve hastanın durumuna göre verilir. Dondurulmuş embriyo transferinin taze transferden farkları ayrıca ayrıntılı ele alınır.

Kaç embriyo transfer edilir?

Transfer edilecek embriyo sayısı, kadının yaşı, embriyonun kalitesi ve önceki denemeler dikkate alınarak ülkemizdeki yasal düzenlemelere uygun şekilde belirlenir. Çoğul gebeliğin anne ve bebek için getirdiği riskler nedeniyle, uygun durumlarda tek embriyo transferi tercih edilir.

Dondurulmuş embriyolarla birden fazla deneme yapılabilir mi?

Saklanan birden fazla embriyo varsa, her FET döngüsünde bunlardan biri ya da yasal sınırlar içinde birkaçı çözülerek kullanılabilir. Her denemeden sonra sonuç değerlendirilir ve bir sonraki döngünün hazırlığı buna göre güncellenir.

FET Başarısız Olursa Ne Yapılır?

Bir dondurulmuş embriyo transferinin gebelikle sonuçlanmaması, bir sonraki denemenin de aynı sonucu vereceği anlamına gelmez. Embriyonun tutunması; embriyonun kromozom yapısı, rahim iç zarının hazırlığı ve rahim boşluğunun durumu gibi birçok etkene bağlıdır.

Uygun kalitede embriyolarla yapılan birden fazla transfere rağmen gebelik oluşmadıysa, sürecin bütün aşamaları yeniden gözden geçirilir. Bu durum tekrarlayan tüp bebek başarısızlığı çerçevesinde değerlendirilir.

Hekimden Not: Dondurulmuş Transferi Hangi Durumda Ertelerim?

Bir uygulamanın size katkı sağlayacağına inanmadığımızda, maddi karşılığı olsa bile o uygulamayı önermiyoruz. FET planlarken de amacımız embriyoyu en uygun koşullarda rahme yerleştirmektir; takvime yetiştirmek için koşullardan ödün vermiyoruz.

Transfer genellikle şu durumlarda ertelenir ya da önerilmez:

• Rahim zarı yeterli gelişmediyse ya da hormonal hazırlık tamamlanmadıysa
• Rahim içinde polip, yapışıklık ya da sıvı gibi düzeltilmesi gereken bir bulgu varsa
• Sıvı dolu tüp (hidrosalpenks) tedavi edilmeden bırakıldıysa
• Annenin sağlığını etkileyen kontrolsüz bir hastalık varsa (örneğin yüksek tansiyon ya da şeker)
• Aktif enfeksiyon ya da açıklanamayan kanama varsa

Ayrıca her hastaya ek ilaçlar, iğneler ya da kanıtı yetersiz destek tedavilerini rutin olarak eklemiyoruz.

Saklı embriyolarımız var, İzmir'de transfer planına nereden başlarız?

Dondurulmuş embriyo transferi planı, Torbalı'daki muayenehanemizde yapacağımız ilk görüşmeyle başlar. Daha önceki bir tedaviden saklanan embriyolarınız varsa, embriyo raporlarınızı ve önceki tedavi özetinizi getirmeniz planlamayı kolaylaştırır. Muayene ve vajinal ultrasonla rahminizi değerlendiriyor, hazırlık yöntemini ve kontrol günlerini birlikte belirliyoruz.

Rahim hazırlığından transfere kadar süreci baştan sona Op. Dr. Hayri Aksüt bizzat yürütür; hazırlık dönemindeki ultrason kontrollerinizi muayenehanemizde yapıyoruz.

Ön görüşme için telefonla randevu alabilir ya da iletişim bilgilerimizdeki WhatsApp hattından yazabilirsiniz.