Menopoz Belirtileri Nelerdir? Menopoz Dönemi ve Tedavi Seçenekleri

Menopoz belirtileri arasında sıcak basması, gece terlemesi, uyku sorunları, ruh hali değişiklikleri ve vajinal kuruluk ilk sırada yer alır. Bu belirtiler adetler tamamen kesilmeden önce, düzensizleşmeye başladıkları dönemde de ortaya çıkabilir. Menopoz bir hastalık değil, yaşamın doğal bir evresidir; ancak yakınmalar günlük yaşamı zorlaştırıyorsa etkili tedavi seçenekleri vardır. Hangi yakınmanın menopoza, hangisinin başka bir nedene bağlı olduğunu ayırmak, doğru tedavinin ilk adımıdır.

Menopoz Nedir?

Menopoz, yumurtalıkların yumurta üretiminin ve östrojen salgısının azalarak adetlerin kalıcı olarak sona ermesidir. Bir kadının son adetinden sonra 12 ay boyunca hiç adet görmemesi durumunda menopoza girdiği kabul edilir.

NHS'ye göre menopoz genellikle 45 ile 55 yaşları arasında görülür. 45 yaşından önce görülen menopoza erken menopoz denir. 40 yaşından önce yumurtalık işlevinin azalmasına ise prematüre yumurtalık yetmezliği (POY) adı verilir ve ayrıca değerlendirilir.

Perimenopoz ve postmenopoz ne demek?

• Perimenopoz (menopoza geçiş): Hormonların dalgalanmaya başladığı, adetlerin düzensizleştiği ve belirtilerin başladığı yıllar.
• Menopoz: Son adetten sonra 12 ayın dolduğu an.
• Postmenopoz: Menopozdan sonraki dönemin tamamı.

Menopoz Neden Olur?

Doğal menopoz, yaşla birlikte yumurtalıklardaki yumurta rezervinin azalmasının sonucudur. Bunun dışında bazı durumlar menopozu öne çekebilir:

• Her iki yumurtalığın ameliyatla alınması (cerrahi menopoz)
• Kemoterapi ya da pelvis bölgesine uygulanan radyoterapi
• Bazı genetik ve otoimmün durumlar
• Nedeni bulunamayan erken yumurtalık yetmezliği

Rahmin alınması tek başına menopoza yol açmaz; yumurtalıklar yerinde bırakıldıysa hormon üretimi sürer, yalnızca adet kanaması olmaz.

Menopoz Belirtileri Nelerdir?

Belirtilerin türü, şiddeti ve süresi kişiden kişiye büyük farklılık gösterir. Bazı kadınlar çok az yakınma yaşarken bazılarında belirtiler iş ve aile yaşamını belirgin biçimde etkiler.

Sıcak basması ve gece terlemesi

Yüz, boyun ve göğüste aniden yayılan sıcaklık hissi, kızarma ve terleme sıcak basmasının tipik görünümüdür. Gece ortaya çıktığında uykudan uyandırabilir ve çarşafları ıslatacak kadar terlemeye yol açabilir.

Uyku sorunları, yorgunluk ve ruh hali değişiklikleri

Uykuya dalmakta ya da uykuyu sürdürmekte güçlük, gün içinde yorgunluk, sinirlilik, kaygı ve isteksizlik görülebilir. Odaklanma ve unutkanlık yakınmaları da bu dönemde dile getirilir.

Vajinal kuruluk ve idrar yolu yakınmaları

Östrojen azaldıkça vajina dokusu incelir ve nemi azalır. Kuruluk, kaşıntı, ilişki sırasında ağrı, sık idrara çıkma ve tekrarlayan idrar yolu enfeksiyonları bu değişikliğe bağlı olabilir. Bu tabloya genitoüriner menopoz sendromu denir ve diğer belirtilerin aksine zamanla kendiliğinden geçmeyebilir.

Adet düzeninde değişiklik

Geçiş döneminde adetler kısalabilir, uzayabilir, seyrekleşebilir ya da kanama miktarı değişebilir. Bu dönemdeki kanama değişikliklerinin her zaman menopozdan kaynaklandığı varsayılmamalıdır; polip, miyom ya da hormon bozukluğu gibi başka adet düzensizliği nedenleri de araştırılır.

Diğer belirtiler

• Eklem ve kas ağrıları
• Cinsel istekte azalma
• Ciltte kuruluk, saç incelmesi
• Çarpıntı hissi
• Kilo alımına eğilim

Menopoz Uzun Vadede Sağlığı Nasıl Etkiler?

Östrojenin azalması kemik yoğunluğunun azalmasını hızlandırır ve kemik erimesi (osteoporoz) riskini artırır. Kalp ve damar hastalıkları riskinde de değişiklik olabilir. Bu nedenle menopoz dönemi, düzenli kontrol ve gerekli taramaların planlanması için uygun bir zamandır. Kemik yoğunluğu ölçümü, kan değerleri ve meme taraması gibi incelemelerin zamanlaması kişisel risklere göre belirlenir.

Menopoz Nasıl Teşhis Edilir?

45 yaşın üzerindeki bir kadında tipik belirtiler ve adet düzenindeki değişiklik varsa tanı genellikle öyküye göre konur; ek bir test gerekmeyebilir.

1. Görüşme: Adet düzeni, belirtilerin türü ve şiddeti, kişisel ve ailesel hastalık öyküsü konuşulur.
2. Jinekolojik muayene ve ultrason: Rahim, rahim zarı ve yumurtalıklar değerlendirilir.
3. Kan testleri: 45 yaşından genç kadınlarda ya da tablonun net olmadığı durumlarda FSH gibi hormonlara bakılabilir; benzer belirtiler yapan tiroit bozuklukları da araştırılabilir.

Menopoz Tedavisi Nasıl Yapılır?

Menopozun kendisi tedavi edilmez; tedavi, yaşam kalitesini düşüren belirtilere yöneliktir. Hangi seçeneğin uygun olduğu belirtilerin şiddeti, yaş, son adetten bu yana geçen süre ve kişisel risklere göre belirlenir.

Yaşam düzeni önerileri

• Düzenli fiziksel aktivite ve kas güçlendirici egzersizler
• Kalsiyum ve D vitamini yönünden yeterli beslenme
• Sigaranın bırakılması, alkol ve kafeinin azaltılması
• Sıcak basmasını tetikleyen baharatlı yiyecek ve sıcak ortamlardan kaçınma
• Uyku düzenine dikkat, katmanlı ve hafif giyim

Hormon tedavisi (HRT)

Hormon tedavisi, azalan östrojenin yerine konmasıdır ve sıcak basması ile gece terlemesi için etkili bir seçenektir. Rahmi olan kadınlarda rahim zarını korumak için östrojene progesteron eklenir. Tablet, cilde yapıştırılan bant ya da jel gibi farklı biçimleri vardır.

Hormon tedavisinin yararları ve riskleri kişiye göre değişir. Meme kanseri öyküsü, pıhtı eğilimi, açıklanamayan vajinal kanama ve bazı kalp ve karaciğer hastalıkları bu tedavinin önerilmediği durumlar arasındadır. Tedaviye başlanacaksa düzenli kontrollerle izlenir.

Hormon dışı ilaçlar

Hormon tedavisi kullanamayan ya da istemeyen kadınlarda sıcak basmalarını azaltabilen hormon dışı ilaçlar değerlendirilebilir. Bitkisel ürünlerin etkinliği ve güvenliği yeterince kanıtlanmamıştır; kullanmadan önce bize danışmanızı öneririz.

Vajinal kuruluk için tedaviler

Kayganlaştırıcılar ve vajinal nemlendiriciler yakınmaları hafifletebilir. Gerekirse vajinaya uygulanan düşük doz östrojen içeren krem ya da fitiller kullanılır; bu tedaviler yerel etki gösterir.

Erken Menopoz Nedir, Nasıl Yönetilir?

Adetlerin 45 yaşından önce kalıcı olarak kesilmesi erken menopoz, 40 yaşından önce yumurtalık işlevinin azalması ise prematüre yumurtalık yetmezliği olarak adlandırılır. Bu kadınlarda östrojen eksikliği daha uzun yıllar süreceği için kemik ve kalp sağlığı açısından hormon desteği genellikle doğal menopoz yaşına kadar önerilir. Karar yine kişisel risklere göre verilir.

Erken menopoz, çocuk sahibi olma planı olan kadınlar için ayrıca önem taşır. Yumurtalık işlevi azalmış olsa da her durumda tamamen sona ermemiş olabilir. Bu nedenle gebelik isteği varsa üreme seçeneklerini vakit kaybetmeden sizinle konuşuyoruz.

Menopoza Geçiş Döneminde Gebe Kalınır mı?

Evet, perimenopoz döneminde adetler düzensiz olsa bile yumurtlama zaman zaman gerçekleşebilir ve gebelik mümkündür. NHS, 50 yaşından önce son adetini gören kadınlara 2 yıl, 50 yaşından sonra görenlere ise 1 yıl boyunca korunmaya devam etmelerini önerir. Hangi yöntemin uygun olduğunu yaşınıza, sağlık durumunuza ve kanama düzeninize göre muayenede birlikte belirliyoruz. Hormonlu bazı yöntemlerin menopoz belirtilerini maskeleyebileceği de göz önünde tutulur.

Menopoz Döneminde Hangi Kontroller Yaptırılmalı?

Menopoz döneminde yakınması olmayan kadınların da belirli aralıklarla kadın hastalıkları muayenesine gelmesi yararlıdır. Bu kontrollerde rahim ve yumurtalıkların ultrasonla değerlendirilmesi, rahim ağzı taraması, meme taramasının planlanması ve kemik sağlığının izlenmesi gündeme gelir. Tansiyon, kan şekeri ve kolesterol gibi genel sağlık değerlerinin aile hekiminizle takibi de bu dönemde önem kazanır. Kontrollerin sıklığı kişisel ve ailesel risklere göre belirlenir.

Menopozda Ne Zaman Doktora Başvurulmalı?

• Belirtiler uykunuzu, işinizi ya da ilişkilerinizi olumsuz etkiliyorsa
• 40 yaşından önce adetleriniz kesildiyse ya da seyrekleştiyse
• Menopozdan sonra herhangi bir vajinal kanama olduysa
• Geçiş döneminde kanamalar çok yoğunlaştıysa ya da adet arası kanama başladıysa
• Hormon tedavisi hakkında bilgi almak istiyorsanız

Sıcak basmaları başladı, İzmir'de hormon tedavisini kiminle konuşabilirim?

Hormon tedavisinin size uygun olup olmadığı, yakınmalarınız ve sağlık öykünüz birlikte değerlendirilerek konuşulur. Menopoza geçiş ve menopoz sonrası döneme ilişkin yakınmalarınızı muayenehanemizde Op. Dr. Hayri Aksüt bizzat değerlendirir. İlk görüşmede belirtilerinizi ve sağlık öykünüzü konuşuyor, ardından muayene ve ultrason yapıyoruz. Gerekli testlerin ardından size uygun seçenekleri, yararları ve olası riskleriyle birlikte anlatıyoruz.

Menopoz döneminin yıllık kontrolleri, kadın hastalıkları ve muayene kapsamındaki rahim ağzı ve ultrason taramalarıyla aynı randevuda yapılabilir. Randevu için iletişim ve randevu bilgilerimizi kullanabilir ya da telefonla randevu alabilirsiniz.