Tüp Bebek Tutmadı, Ne Yapmalı? Tekrarlayan Tüp Bebek Başarısızlığı

Tüp bebek tutmadığında ilk adım, bir sonraki denemeye geçmeden önce önceki denemelerin bütün aşamalarını gözden geçirmektir. Özellikle iyi kalitede embriyolarla yapılan birden fazla transfer sonuç vermediyse, buna tekrarlayan tüp bebek başarısızlığı denir ve hedefe yönelik bir değerlendirme gerekir. Bu değerlendirmeye önceki tedavi kayıtlarınızı inceleyerek başlıyoruz.

Tekrarlayan Tüp Bebek Başarısızlığı Nedir?

Tekrarlayan tüp bebek başarısızlığı, uygun kalitede embriyoların birden fazla transferine rağmen embriyonun rahim iç zarına tutunamaması ve gebelik testinin negatif kalmasıdır. Tıp dilinde tekrarlayan implantasyon başarısızlığı olarak da adlandırılır.

Avrupa İnsan Üremesi ve Embriyoloji Derneği (ESHRE), bu tanının kadının yaşı, transfer edilen embriyoların sayısı ve kalitesi birlikte düşünülerek konulmasını önerir. Yani yalnızca deneme sayısına bakılmaz; genç bir kadında iyi embriyolarla yaşanan başarısızlık ile ileri yaşta az sayıda embriyoyla yaşanan başarısızlık aynı şekilde değerlendirilmez.

Gebelik testinin pozitif olup daha sonra gebeliğin erken dönemde kaybedilmesi ise farklı bir durumdur. Bu tablo tekrarlayan düşük başlığı altında ayrıca araştırılır.

Tüp Bebek Neden Tutmaz?

Tüp bebeğin tutmamasının en önemli nedeni, embriyonun kendi kromozom yapısındaki bozukluklardır. Bunun yanında rahim içi ortam, tüplerdeki sıvı birikimi ve bazı hormonal ya da bağışıklıkla ilgili etkenler de rol oynayabilir.

Embriyoya bağlı nedenler

Laboratuvarda mikroskop altında çok iyi görünen bir embriyo, kromozom sayısı bakımından normal olmayabilir. Kadın yaşı arttıkça yumurtalarda kromozom bozukluğu olasılığı yükselir ve bu durum embriyonun tutunmasını engelleyebilir. Sperm kalitesindeki ciddi bozukluklar da embriyo gelişimini etkileyebilir.

Rahme bağlı nedenler

Rahim boşluğunu bozan miyomlar, polipler, rahim içi yapışıklıklar, rahim içi bölme (septum) ve kronik rahim iç zarı iltihabı embriyonun yerleşmesini zorlaştırabilir. Rahim duvarının içine doğru yerleşen adenomyozis de değerlendirilen durumlar arasındadır.

Tüplerde sıvı birikimi (hidrosalpenks)

Ucu kapanmış ve içi sıvıyla dolmuş bir tüp, bu sıvının rahim içine sızmasıyla embriyonun tutunmasını olumsuz etkileyebilir. Hidrosalpenks saptanırsa, yeni transferden önce tüpün cerrahi olarak ele alınması önerilir.

Hormonal ve genel sağlık etkenleri

Tiroid işlev bozuklukları, kontrolsüz diyabet, belirgin aşırı kilo ve sigara kullanımı gebelik şansını azaltabilir. Antifosfolipid sendromu gibi pıhtılaşmayı etkileyen durumlar da öyküye göre araştırılabilir.

Transfer ve rahim hazırlığına bağlı etkenler

Rahim zarının embriyoyu kabul etmeye hazır olduğu dönemle transfer gününün örtüşmemesi ya da zor geçen bir transfer işlemi de sonucu etkileyebilir. Bu nedenle önceki transferlerin nasıl geçtiği ve rahmin nasıl hazırlandığı da incelenir.

Tekrarlayan Başarısızlık Kimlerde Daha Olası?

Tekrarlayan tüp bebek başarısızlığı her yaşta görülebilir, ancak bazı özellikler bu olasılığı artırır. Bu özellikleri bilmek, beklentiyi gerçekçi tutmaya ve değerlendirmenin nereye odaklanacağını belirlemeye yardım eder:

• İleri kadın yaşı ve azalmış yumurtalık rezervi
• Rahim içini bozan miyom, polip ya da yapışıklık öyküsü
• Endometriozis ya da adenomyozis tanısı
• Sıvı dolu tüp (hidrosalpenks) varlığı
• Ciddi sperm bozukluğu
• Sigara kullanımı ve belirgin aşırı kilo

Bu etkenlerin hiçbiri olmadığı hâlde başarısızlık yaşanabilir. Bu durumda en olası açıklama, embriyoların bir kısmının kromozom bozukluğu taşıması ve şansın denemeler arasında rastlantısal olarak dağılmasıdır.

Tüp Bebek Tutmadıktan Sonra Hangi Tetkikler Yapılır?

Tekrarlayan tüp bebek başarısızlığında değerlendirme, her çifte aynı uzun test listesini uygulamak yerine öyküye göre seçilen tetkiklerle yapılır. Genel adımlar şöyledir:

1. Önceki tedavilerin incelenmesi: İlaç protokolleri, ilaçlara yumurtalık yanıtı, toplanan yumurta sayısı ve olgunluğu, döllenme ve embriyo gelişimi, transfer edilen embriyoların günü ve sayısı gözden geçirilir.
2. Kadın yaşı ve yumurtalık rezervi: AMH ve ultrasonla rezerv yeniden değerlendirilir.
3. Rahim boşluğunun incelenmesi: Vajinal ultrason, gerekirse üç boyutlu ultrason ve histeroskopi ile rahim içine doğrudan bakılır.
4. Tüplerin değerlendirilmesi: Hidrosalpenks açısından ultrason ve gerekirse rahim filmi incelenir.
5. Kan tetkikleri: Tiroid testleri ve öyküye göre antifosfolipid antikorları istenebilir.
6. Erkeğin yeniden değerlendirilmesi: Güncel sperm analizi yapılır, gerekirse ürolojik değerlendirme planlanır.
7. Genetik değerlendirme: Ailede genetik hastalık ya da tekrarlayan düşük öyküsü varsa eşlerin kromozom analizi konuşulabilir.

Endometriozis ve adenomyozis başarısızlığa yol açar mı?

Endometriozis, yumurta kalitesini ve karın içi ortamı etkileyerek gebelik şansını azaltabilir. Adenomyozis ise rahim duvarının yapısını değiştirerek embriyonun tutunmasını zorlaştırabilir. Bu durumlar ultrason ve öyküyle değerlendirilir; transfer öncesinde ilaçla baskılama gibi seçenekler kişiye göre konuşulur.

Kronik rahim iç zarı iltihabı araştırılmalı mı?

Kronik endometrit, belirti vermeyen ve rahim iç zarında süregelen hafif bir iltihaptır. Tekrarlayan başarısızlıkla ilişkisi araştırılmaktadır, ancak tanı ve tedavinin gebelik şansını artırdığına dair kanıt henüz sınırlıdır. Histeroskopide şüpheli görünüm varsa doku örneği alınarak değerlendirilebilir.

Tekrarlayan Tüp Bebek Başarısızlığında Tedavi Nasıl Planlanır?

Yeni deneme, yapılan değerlendirmede bulunan nedene göre planlanır. Neden bulunduğunda tedavisi önceliklidir:

• Rahim içi polip, yapışıklık ya da septum: Histeroskopik cerrahiyle düzeltilir, ardından transfer planlanır.
• Hidrosalpenks: Transfer öncesi tüpün cerrahi olarak ele alınması önerilir.
• Tiroid ya da şeker bozukluğu: Değerler tedaviyle düzenlenir.
• Yumurtalık yanıtı yetersizse: İlaç protokolü ve dozu gözden geçirilir.
• Rahim hazırlığı sorunluysa: Dondurulmuş embriyo transferinde hazırlık yöntemi değiştirilebilir.

Saklanan embriyolar varsa yeni deneme, yumurta toplama gerekmeden dondurulmuş embriyo transferi ile yapılabilir. Embriyo kalmadıysa yeni bir tüp bebek tedavisi döngüsü, önceki denemelerden elde edilen bilgiler ışığında yeniden düzenlenir.

Embriyoya genetik test yapılmalı mı?

Embriyolarda kromozom taraması (PGT-A), belirli hasta gruplarında gündeme gelebilir. Ancak her tekrarlayan başarısızlıkta gebelik şansını artırdığı gösterilmemiştir; ayrıca işlem embriyonun dondurulmasını ve ek maliyeti gerektirir. Karar kadın yaşı, embriyo sayısı ve öykü birlikte düşünülerek verilir.

Bir sonraki denemede daha fazla embriyo transfer etmek şansı artırır mı?

Daha fazla embriyo transfer etmek, ikiz ve üçüz gebelik riskini belirgin şekilde artırır. Bu gebelikler anne ve bebekler için ciddi riskler taşır. Transfer edilecek embriyo sayısı yasal düzenlemelere ve kişinin durumuna göre belirlenir; başarısızlık yaşandı diye sayı otomatik olarak artırılmaz.

Yeni denemeye ne zaman başlanabilir?

Başarısız bir taze döngünün ardından yumurtalıkların dinlenmesi için genellikle en az bir adet döngüsü beklenir. Arada histeroskopi ya da başka bir cerrahi işlem yapıldıysa iyileşme süresi de hesaba katılır. Dondurulmuş embriyo transferi yapılacaksa bekleme süresi daha kısa olabilir. Takvimi belirlerken tıbbi hazırlık kadar çiftin kendini hazır hissetmesi de önemlidir.

Yaşam tarzı değişiklikleri sonraki denemeyi etkiler mi?

Sigaranın bırakılması, alkolün kesilmesi ve sağlıklı kiloya ulaşılması hem yumurta ve sperm sağlığını hem de gebeliğin seyrini olumlu etkileyebilir. Bu değişiklikler iki eş için de geçerlidir. Düzenli uyku, dengeli beslenme ve gebelik öncesi önerilen folik asit kullanımı da hazırlığın parçasıdır. Etkisi kanıtlanmamış diyet ve takviyeler yerine bu temel adımlara odaklanmak daha anlamlıdır.

Sperm DNA hasarı testi yapılmalı mı?

Sperm DNA bütünlüğünü ölçen testlerin tekrarlayan başarısızlıktaki yeri tartışmalıdır ve rutin olarak önerilmez. Sperm analizinde belirgin bozukluk ya da başka bir risk etkeni varsa, ürolojik değerlendirme kapsamında konuşulabilir.

Tüp Bebek Tutmadığında Duygusal Süreç Nasıl Yönetilir?

Başarısız bir tüp bebek denemesinin ardından üzüntü, öfke, suçluluk ve tükenmişlik hissetmek çok doğaldır. Bu duygular hem kadını hem erkeği etkiler ve çiftin ilişkisine de yansıyabilir.

Yeni denemeye karar vermeden önce kendinize zaman tanımak, eşinizle beklentilerinizi konuşmak ve gerekiyorsa psikolojik destek almak önemlidir. Sonraki adımların gerekçesini anlamak da belirsizliği azaltır. Tek bir negatif sonuçtan sonra da yeni denemeden önce nelerin değerlendirildiğini bilmek, sonraki adımı daha sakin planlamanıza yardımcı olur.

Hekimden Not: Başarısız Denemelerden Sonra Hangi Ek Tedavileri Önermem?

Etkisi olacağına inanmadığımız bir tedaviyi, maddi kazancı olsa dahi size önermiyoruz. Tekrarlayan başarısızlık yaşamış çiftler, umut vaat eden her ek yönteme açık olur; bu ilkemiz en çok bu noktada önem kazanır.

Güncel kılavuzlarda rutin kullanımı önerilmeyen ve bu nedenle bizim de genellikle önermediğimiz uygulamalar şunlardır:

• Rahim zarının kazınması (endometrial çizik)
• Rahim zarı hazırlık zamanını ölçtüğü belirtilen testler (ERA ve benzerleri)
• Doğal öldürücü (NK) hücre gibi geniş bağışıklık testleri ve bunlara dayanan bağışıklık tedavileri
• Kanıtı olmadan başlanan kan sulandırıcılar ve kortizon tedavileri
• İntralipid, damardan immünoglobulin, büyüme faktörü ve PRP gibi deneysel uygulamalar

Bu uygulamaların bazıları araştırma çalışmalarında incelenmektedir; ancak yarar sağladığı gösterilmeden çiftlere yük ve umut olarak sunulması doğru bulunmaz. Bazen en doğru öneri, yeni bir ek tedavi eklemek değil, mevcut planı sadeleştirip eksik kalan temel değerlendirmeyi tamamlamaktır. Hangi önerinin neden yapıldığını ya da neden yapılmadığını muayenede açıkça sorabilirsiniz.

Tüp bebek tutmadı, İzmir'de yeni denemeden önce hangi belgeleri toplamalıyız?

Önceki denemelerin kayıtları ne kadar eksiksizse yeni plan o kadar sağlam kurulur. Başarısız tüp bebek denemelerinin değerlendirmesi, Torbalı'daki muayenehanemizde yapacağımız ayrıntılı bir görüşmeyle başlar. Önceki tedavilerinize ait epikrizleri, ilaç listelerini, embriyo raporlarını ve varsa ameliyat ya da histeroskopi sonuçlarını getirmeniz, eksik bilgiyi tamamlamak için zaman kazandırır.

Muayene ve ultrasonun ardından hangi tetkiklerin gerekli olduğunu ve yeni denemenin hangi değişikliklerle yapılacağını birlikte konuşuyoruz. Yeni denemenizi baştan sona Op. Dr. Hayri Aksüt bizzat yönetir.

Ön görüşme için telefonla ulaşabilir ya da iletişim bilgilerimizdeki WhatsApp hattından yazabilirsiniz.