Açıklanamayan İnfertilitede Rahim İçi Kan Akımı (Doppler) Değerlendirmesi Ne Anlatır?

Açıklanamayan infertilitede rahim içi kan akımı (doppler) değerlendirmesi, rahim iç zarını besleyen spiral arterlerde kanın ne kadar rahat aktığını gösterir ve iç zarın embriyoyu kabul etmeye ne kadar hazır olduğu hakkında dolaylı bir ipucu verir. Bu ölçüm, standart tetkikler normal çıktığında gözden kaçan bir rahim faktörünü düşündürmeye yardım edebilir. Yine de doppler tek başına "neden gebe kalamıyoruz" sorusunu cevaplayan bir test değildir. Sonuçları diğer tetkiklerle birlikte ve temkinle yorumlanır.

Açıklanamayan İnfertilite Ne Demektir?

Bir çift düzenli ve korunmasız ilişkiye rağmen beklenen sürede gebelik elde edemediğinde temel tetkikler yapılır. Bu tetkikler genellikle şunlardır:

• Yumurtlamanın olup olmadığının değerlendirilmesi
• Rahim filmi (HSG) gibi yöntemlerle tüplerin açıklığının kontrolü
• Erkekte sperm analizi
• Yumurtalık rezervini gösteren hormon testleri ve ultrason

Bu tetkiklerin tümü normal çıkmasına rağmen gebelik olmuyorsa "açıklanamayan infertilite" tanısı konur. Bu, bir sorunun olmadığı değil, mevcut standart testlerle bir neden gösterilemediği anlamına gelir.

Spiral Arterler Nedir, Neden Önemlidir?

Rahmi besleyen ana damarlar duvar içinde dallanarak en sonunda iç zara ulaşan ince, kıvrımlı damarlara dönüşür. Bunlara spiral arterler denir. Adet döngüsü boyunca iç zar kalınlaşırken bu damarlar da gelişir ve dokuya kan taşır.

Embriyonun rahim iç zarına tutunabilmesi için zarın yeterli kalınlıkta, uygun yapıda ve iyi kanlanmış olması gerekir. Kanlanmanın yetersiz olduğu bir iç zarda tutunmanın güçleşebileceği düşüncesi, doppler ölçümlerinin infertilite araştırmalarında kullanılmasının temel nedenidir.

Doppler Ölçümü Nasıl Yapılır?

İnceleme, olağan transvajinal ultrason muayenesi sırasında doppler özelliği açılarak yapılır. Ek bir iğne, ilaç ya da hazırlık gerekmez ve ağrısızdır. Ölçüm çoğunlukla yumurtlama dönemi ya da sonrasındaki günlerde, yani embriyonun tutunacağı döneme yakın zamanda yapılır.

Ultrason cihazı damardaki kan akımının dalga şeklini çizer. Bu dalgadan iki temel değer hesaplanır:

• Pulsatilite indeksi (PI): Kalp atımları arasında akımın ne kadar dalgalandığını gösterir.
• Rezistans indeksi (RI): Damar yatağındaki direnci yansıtır.

Genel olarak direnç değerlerinin düşük olması kanın dokuya daha rahat ulaştığını düşündürür. Ancak değerler cihaza, ölçüm yapılan güne ve ölçen kişiye göre değişebilir.

Doppler Sonucu Neyi Anlatır, Neyi Anlatmaz?

Doppler, rahim iç zarının o andaki kanlanması hakkında bir fotoğraf sunar. Bu bilgi, iç zarın kalınlığı ve görünümüyle birlikte değerlendirildiğinde tabloyu daha bütünlüklü görmemize yardım eder.

Bununla birlikte doppler değerlerinin gebelik şansını ne ölçüde öngördüğü konusunda çalışmalar farklı sonuçlar vermiştir. Uluslararası üreme tıbbı kılavuzları açıklanamayan infertilitenin temel değerlendirmesinde bu ölçümü standart test olarak saymaz. Bu yüzden yüksek bir direnç değeri "gebe kalamazsınız", normal bir değer de "sorun yok" anlamına gelmez.

Rahim İç Zarı Kanlanmasını Neler Etkileyebilir?

Rahim iç zarının kanlanması tek bir etkene bağlı değildir. Doppler değerlendirmesi yaparken aşağıdaki durumları da göz önünde tutuyoruz:

• Miyom, polip ya da rahim içi yapışıklık gibi yapısal sorunlar
• Geçirilmiş rahim içi işlemler ve enfeksiyonlar
• Hormon düzeyleri ve adet döngüsünün hangi gününde ölçüm yapıldığı
• Sigara kullanımı ve genel damar sağlığı

Bu nedenle olağan dışı bir doppler bulgusunda önce altta yatan, düzeltilebilir bir neden olup olmadığına bakıyoruz. Gerekirse rahim içini histeroskopi ile ayrıca değerlendiriyoruz.

Spiral Arter Doppleri Üzerine Yayımlanmış Bir Çalışma Var mı?

Evet. Açıklanamayan infertilitesi olan kadınlarda spiral arter doppler değerleri, hekimimizin de yazar ekibinde bulunduğu bir çalışmada incelendi: Uysal S, Ozun EP, Ekinci T, Aksut H, et al. Endometrial spiral artery doppler parameters in unexplained infertility patients. J Turkish-German Gynecol Assoc 2012; 13: 169-71. Hekimimizin öteki çalışmaları yayın listemizde yer alıyor.

Doppler Sonucu Tedavi Planını Değiştirir mi?

Açıklanamayan infertilitede tedavi kararı esas olarak kadının yaşı, deneme süresi ve yumurtalık rezervine göre verilir. Seçenekler genellikle şu sırayla konuşulur:

1. Kısa deneme süresi ve genç yaşta belirli bir süre beklemeli izlem
2. Yumurtlamanın desteklenmesiyle birlikte aşılama (rahim içine sperm verilmesi)
3. Tüp bebek (IVF), özellikle yaş ilerlemişse ya da önceki denemeler sonuç vermediyse

Doppler bulgusu bu sıralamayı kendi başına değiştirmez. Ancak iç zarın ince ya da zayıf kanlanmış göründüğü durumlarda iç zar hazırlığına ve embriyo transferinin zamanlamasına daha dikkatli yaklaşıyoruz.

Doppler bulgusunu tek başına bir tedavi gerekçesi saymıyor, diğer tetkiklerle birlikte yorumluyoruz. Bu yüzden doppler sonucu üzerine kanıtı zayıf ek tedaviler yerine, sizin durumunuza uyan basamağı seçmeye odaklanıyoruz. Açıklanamayan infertilite tedavisinde izlediğimiz yol, infertilite tedavisinin bütün basamaklarıyla uyumlu ilerler; tetkiklerinizi birlikte gözden geçirmek için randevu alabilirsiniz.