Düşük riski nedir, hangi durumlarda artar?

Düşük riski, bir gebeliğin bebek anne karnı dışında yaşayabilecek hâle gelmeden kaybedilme olasılığıdır; Türkiye'de ve uluslararası pratikte bu sınır genellikle 20. hafta (ya da 500 gram) olarak kabul edilir. Düşüklerin önemli bir kısmı gebeliğin ilk üç ayında görülür ve nedeni genellikle bebeğin kromozomlarındaki, annenin kontrolü dışında olan farklılıklardır. Bazı durumlar ise riski artırır: annenin yaşının ilerlemesi, kontrol altında olmayan şeker ya da tiroit hastalığı, sigara ve alkol, aşırı kilo, rahmin yapısındaki sorunlar ve bazı pıhtılaşma bozuklukları bunların başında gelir.

Düşük Neden Olur?

Erken dönemde olan düşüklerin büyük bölümü, gebeliğin başlangıcında oluşan kromozom farklılıklarından kaynaklanır. Bu farklılıklar rastlantısaldır ve çoğu zaman annenin ya da babanın yaptığı bir şeyle ilgili değildir. Gebelik bu durumda kendiliğinden ilerleyemez.

Gebeliğin ilerleyen haftalarında olan düşüklerde ise annenin sağlığıyla ilgili nedenler daha fazla rol oynar. Rahim ağzı yetmezliği, rahim içindeki yapısal sorunlar, enfeksiyonlar ve kronik hastalıklar bu dönemde araştırılan başlıca nedenlerdir.

Düşük Riski Hangi Durumlarda Artar?

Anne yaşı

Kadının yaşı ilerledikçe yumurtalarda kromozom farklılığı olasılığı artar. Bu nedenle düşük riski de yaşla birlikte yükselir. 35 yaş üzerinde bu artış daha belirgin hâle gelir ve 40 yaş sonrasında daha da artar.

Kronik hastalıklar

Kontrol altında olmayan şeker hastalığı, tiroit bozuklukları, yüksek tansiyon ve böbrek hastalıkları düşük riskini artırabilir. Bu hastalıkların gebelikten önce dengelenmesi riski azaltmanın önemli bir yoludur.

Rahim ve rahim ağzı sorunları

Rahim içini ikiye bölen perde (septum), rahim boşluğuna doğru büyüyen miyom ya da rahim içi yapışıklıklar gebeliğin yerleşmesini ve gelişmesini etkileyebilir. Rahim ağzının erken açılması (servikal yetmezlik) ise daha çok ilerleyen haftalardaki kayıplarla ilişkilidir.

Pıhtılaşma ve bağışıklık sorunları

Antifosfolipid sendromu gibi bazı bağışıklık ve pıhtılaşma bozuklukları, plasentaya giden kan akışını etkileyerek düşüğe yol açabilir. Bu durum özellikle tekrarlayan düşüklerde araştırılır.

Yaşam tarzı etkenleri

Sigara, alkol, madde kullanımı ve yüksek miktarda kafein tüketimi düşük riskini artırabilir. Belirgin fazla kilo da risk etkenleri arasında sayılır.

Bazı ilaçlar ve enfeksiyonlar

Gebelikte güvenli olmayan bazı ilaçlar ve gebelik sırasında geçirilen bazı enfeksiyonlar riski artırabilir. Bu nedenle gebelik planlıyorsanız ya da gebeyseniz kullandığınız ilaçları bize bildirmeniz önemlidir.

Düşüğe Neden Olmayan Durumlar Nelerdir?

Gebelikte birçok olağan etkinlik endişe yaratabilir. NHS'nin hasta bilgilerine göre şunlar düşüğe neden olmaz:

• Günlük işler, çalışmak ve olağan egzersiz
• Cinsel ilişki
• Uçak yolculuğu
• Üzüntü ya da günlük stres

Bu bilgi, düşük yaşamış kadınların kendilerini suçlamamaları açısından önemlidir. Erken düşüklerin büyük bölümü önlenebilecek bir nedene bağlı değildir.

Düşük Belirtileri Nelerdir?

Düşüğün en bilinen belirtisi vajinal kanamadır. Kanamaya kasık ya da bel ağrısı, kramp tarzında ağrı ve vajinadan doku parçası gelmesi eşlik edebilir. Ancak gebelikte olan her kanama düşük anlamına gelmez; erken gebelikte hafif lekelenme sonrasında sağlıklı ilerleyen gebelikler de vardır.

Gebelikte kanama ya da ağrı olduğunda bize ulaşmanız gerekir. Bir tarafta şiddetli kasık ağrısı, omuz ucu ağrısı, baş dönmesi ve bayılma hissi dış gebeliğin de işareti olabileceği için acil değerlendirme gerektirir; bu durumda beklemeden en yakın hastanenin acil servisine başvurun.

Düşük Riski Azaltılabilir mi?

Kromozom farklılığına bağlı düşükler önlenemez. Ancak riski artıran etkenlerin bir kısmı üzerinde etkili olmak mümkündür:

1. Gebelik öncesi muayene: Kronik hastalıkların dengelenmesi ve kullanılan ilaçların gözden geçirilmesi.
2. Folik asit: Gebelikten önce başlanması önerilir.
3. Sigara ve alkolden uzak durmak: Hem düşük hem diğer gebelik sorunları açısından önemlidir.
4. Sağlıklı kilo: Gebelik öncesinde kilonun dengelenmesi yarar sağlayabilir.
5. Kafeini sınırlamak: Günlük kafein miktarının hekimin önerdiği sınırda tutulması.

Tekrarlayan Düşükte Ne Yapılmalı?

Bir düşük, genellikle ek bir değerlendirme gerektirmez. Düşükler tekrar ettiğinde ise altta yatan bir neden olup olmadığı araştırılır. Avrupa İnsan Üreme ve Embriyoloji Derneği (ESHRE) kılavuzu, iki ya da daha fazla gebelik kaybını tekrarlayan gebelik kaybı olarak tanımlar.

Bu değerlendirmede rahmin yapısına, hormonlara, pıhtılaşma testlerine ve gerekirse anne ile babanın kromozom incelemesine bakıyoruz. Tekrarlayan düşükte nedene yönelik tedavi seçeneklerini bu tetkiklerin sonucuna göre sizinle konuşuyoruz.

Düşük Sonrası Ne Zaman Kontrole Gidilmeli?

Düşük sonrasında kanamanın azalması ve rahmin temizlendiğinin ultrasonla gösterilmesi önemlidir. Kanama artarsa, ateş, kötü kokulu akıntı ya da şiddetli ağrı olursa kontrol gününü beklemeden bize ulaşın ya da en yakın hastanenin acil servisine başvurun. Bir sonraki gebelik için ne zaman deneyeceğinizi ve hangi hazırlıkları yapacağınızı da bu kontrolde konuşuyoruz.