Gebelikte hangi durumlar riskli sayılır?

Gebelikte riskli sayılan durumlar, anne ya da bebek için bir sorun gelişme olasılığını artıran ve bu nedenle daha sık kontrol gerektiren durumlardır. Bunlar üç grupta toplanabilir: annenin gebelikten önce var olan hastalıkları (yüksek tansiyon, şeker, tiroit ve böbrek hastalıkları gibi), gebelik sırasında gelişen sorunlar (preeklampsi, gebelik şekeri, plasenta sorunları) ve gebeliğin kendi özellikleri (ikiz gebelik, ileri anne yaşı, önceki gebeliklerde yaşanan sorunlar). Riskli gebelik bir sorunun kaçınılmaz olduğu anlamına gelmez; yakın takip gerektiğini gösterir.

Riskli Gebelik Ne Demektir?

Her gebelik bir miktar risk taşır; "riskli gebelik" ifadesi bu riskin ortalamanın üzerinde olduğu durumlar için kullanılır. Riskli olarak değerlendirilen bir gebelikte kontroller daha sık yapılır, bazı testler eklenir ve gerekirse başka branşlardan hekimlerle birlikte çalışılır.

Bir gebeliğin riskli olup olmadığı ilk kontrolde belirlenebileceği gibi, gebelik ilerledikçe ortaya çıkan bir bulguyla da sonradan değişebilir. Bu nedenle düşük riskli başlayan gebeliklerde de düzenli takip önemlidir.

Gebelik Öncesinden Gelen Hangi Durumlar Risk Oluşturur?

Annenin gebelikten önce var olan bazı hastalıkları gebeliğin seyrini etkileyebilir:

• Kronik yüksek tansiyon: Preeklampsi ve bebeğin büyüme geriliği riskini artırabilir.
• Şeker hastalığı: Kan şekerinin gebelik öncesinde ve süresince iyi kontrol edilmesi, bebekte gelişim sorunlarını ve düşük riskini azaltmak için önemlidir.
• Tiroit hastalıkları: Tiroit hormonlarının dengede tutulması, bebeğin gelişimi açısından gereklidir.
• Böbrek, kalp ve bağışıklık sistemi hastalıkları: Gebelikle birlikte vücudun yükü arttığından ilgili uzmanla ortak takip gerekir.
• Pıhtılaşma bozuklukları: Gebelikte pıhtı riski arttığı için bazı durumlarda koruyucu tedavi planlanır.
• Belirgin fazla kilo: Gebelik şekeri, preeklampsi ve doğum sırasında zorluk olasılığını artırabilir.

Gebelik Sırasında Gelişen Hangi Sorunlar Riskli Sayılır?

Preeklampsi

Preeklampsi, genellikle gebeliğin ikinci yarısında ortaya çıkan, yüksek tansiyon ve idrarda protein ile seyreden bir durumdur. Şiddetli baş ağrısı, görme bozukluğu, kaburgaların altında ağrı ve el, yüz ve ayaklarda ani şişlik belirtileri arasındadır. Bu belirtileri fark ettiğinizde beklemeden bize ulaşın ya da en yakın hastanenin acil servisine başvurun.

Gebelik şekeri

Gebelik şekeri (gestasyonel diyabet), gebelik sırasında kan şekerinin yükselmesidir. Çoğunlukla belirti vermez ve tarama testleriyle saptanır. Beslenme düzenlemesi, egzersiz ve gerekirse ilaç tedavisiyle kontrol altına alınır; bebeğin aşırı büyümesini önlemek için takip önemlidir.

Plasenta sorunları

Plasentanın rahim ağzını örtmesi (plasenta previa) ya da plasentanın erken ayrılması kanamaya yol açabilir. Önceki sezaryen ameliyatları, plasentanın rahim duvarına anormal yerleşme olasılığını artırabileceği için bu kadınlarda plasentanın konumu dikkatle izlenir.

Bebeğin büyümesiyle ilgili sorunlar

Bebeğin haftasına göre beklenenden küçük ya da büyük olması, amniyon sıvısının azlığı ya da fazlalığı da yakın takip gerektirir.

Gebeliğin Kendi Özellikleri Riski Nasıl Etkiler?

• İkiz ve çoğul gebelik: Erken doğum, preeklampsi ve gebelik şekeri olasılığı bir bebek taşıyan gebeliğe göre daha yüksektir.
• İleri anne yaşı: 35 yaş ve üzerinde bazı gebelik sorunlarının olasılığı artar; bu gebelikler daha dikkatli izlenir.
• Önceki gebelik öyküsü: Daha önce erken doğum, tekrarlayan düşük, preeklampsi ya da ölü doğum yaşamış kadınlarda sonraki gebelik yakından izlenir.
• Çok genç anne yaşı: Ergenlik çağındaki gebeliklerde de bazı riskler artabilir.

Riskli Gebelikte Takip Nasıl Değişir?

Riskli gebelikte amaç, olası bir sorunu erken fark etmek ve zamanında önlem almaktır. Takip planı riskin türüne göre değişir, ancak genellikle şu adımları içerir:

1. Kontrollerin daha sık aralıklarla yapılması
2. Tansiyon, şeker ve idrar testlerinin düzenli tekrarlanması
3. Bebeğin büyümesinin ve sıvı miktarının ultrasonla daha sık izlenmesi
4. Gerekiyorsa Doppler ultrasonla bebeğe giden kan akışının değerlendirilmesi
5. Doğumun zamanı, şekli ve yerinin önceden planlanması

Riskli Gebelikte Anne Adayı Neler Yapabilir?

Takibin başarısı, aramızdaki iş birliğine bağlıdır. Kontrol günlerine uymanız, önerdiğimiz testleri zamanında yaptırmanız ve ilaçlarınızı bize danışmadan bırakmamanız bu iş birliğinin temelidir. Tansiyonunuz yüksekse evde ölçüm yapıp sonuçları not etmeniz, gebelik şekeriniz varsa ölçüm değerlerinizi kontrole getirmeniz takibi kolaylaştırır.

Dengeli beslenme, uygun gördüğümüz ölçüde hareket ve sigaradan uzak durmak da risklerin azaltılmasına katkı sağlar.

Hangi Belirtilerde Hemen Başvurmak Gerekir?

Gebeliğin riskli olup olmadığından bağımsız olarak, şu belirtiler kontrol gününü beklemeden değerlendirilmelidir: vajinal kanama, sıvı gelmesi, düzenli ve ağrılı kasılmalar, bebek hareketlerinin belirgin azalması, şiddetli baş ağrısı ve görme bozukluğu, yüzde ve ellerde ani şişlik, ateş. Bu durumlarda bize ulaşın ya da beklemeden en yakın hastanenin acil servisine başvurun.

Riskli Gebelik Takibine Ne Zaman Başlanmalı?

Gebeliğiniz anlaşılır anlaşılmaz, özellikle gebelik öncesinden gelen bir hastalığınız varsa ilk kontrolde risk durumunuzu değerlendiriyoruz. Riskli gebelik takibinde kontrollerin aralığını, yapılacak testleri ve doğum kararının nasıl verileceğini bu görüşmede sizinle planlıyoruz. Op. Dr. Hayri Aksüt ile takip planınızı konuşmak için iletişim bilgilerimizden randevu alabilirsiniz.