Sperm analizi nasıl yapılır, sonuçlar nasıl yorumlanır?

Sperm analizi, erkeğin birkaç günlük cinsel perhizin ardından mastürbasyonla steril bir kaba verdiği meni örneğinin laboratuvarda mikroskop ve ölçüm yöntemleriyle incelenmesidir. Testin sonucunda menin hacmi, mililitredeki sperm sayısı, spermlerin ne kadarının ileri doğru hareket ettiği ve normal şekilli sperm oranı raporlanır. Bu değerler Dünya Sağlık Örgütü'nün (DSÖ) laboratuvar el kitabındaki referans sınırlarıyla karşılaştırılarak yorumlanır. Bir testte sınırın altında çıkan değer, kalıcı bir sorun olduğu anlamına gelmez; genellikle birkaç hafta sonra test tekrarlanır.

Sperm Analizi Neden İstenir?

Çocuk sahibi olmakta zorlanan çiftlerde değerlendirme iki kişiyi birlikte kapsar. DSÖ, kısırlığın kadına da erkeğe de bağlı olabileceğini vurgular. Bu nedenle kadının tetkikleri yapılırken erkek için ilk ve en temel test sperm analizidir.

Test ayrıca şu durumlarda istenebilir:

• Varikosel, kasık fıtığı ameliyatı ya da testis travması öyküsü olanlarda
• Kanser tedavisi öncesinde sperm dondurma planlanırken
• Vazektomi sonrasında işlemin başarılı olup olmadığını görmek için
• Aşılama ya da tüp bebek tedavisinin planlanma aşamasında

Sperm Testi Öncesi Nelere Dikkat Edilmeli?

Sonucun güvenilir olması, örneğin doğru koşullarda verilmesine bağlıdır. Laboratuvarlar genellikle şu konularda bilgi verir:

1. Perhiz süresi: Laboratuvarın önerdiği gün sayısı kadar boşalma olmamalıdır. Çok kısa ya da çok uzun perhiz sonucu etkileyebilir.
2. Örneğin tamamı: Menin ilk kısmı sperm açısından en zengin bölümdür. Kaba aktarılamayan kısım olursa laboratuvara mutlaka söylenmelidir.
3. Kayganlaştırıcı ve prezervatif: Kayganlaştırıcılar spermlere zarar verebilir; normal prezervatifle örnek verilmez.
4. Hastalık dönemi: Yakın zamanda geçirilen ateşli bir hastalık, sperm üretimini geçici olarak etkileyebilir. Bu durumu bize bildirmeniz gerekir.
5. İlaçlar: Kullanılan ilaçlar ve takviyeler not edilmelidir.

Sperm Analizi Laboratuvarda Nasıl Yapılır?

Örnek, laboratuvardaki özel ve kapalı bir odada ya da laboratuvarın izin verdiği koşullarda evde verilir. Kaba kişinin adı, örnek saati ve perhiz süresi yazılır.

Meni, boşalmadan sonraki ilk dakikalarda pıhtılaşmış bir kıvamdadır ve kendiliğinden sıvılaşır. Laboratuvar önce bu sıvılaşmayı bekler, ardından hacmi ve pH değerini ölçer. Sonra küçük bir damla özel bir sayım odacığına konur ve mikroskop altında spermler sayılır, hareketleri sınıflandırılır. Şekil değerlendirmesi için ayrıca boyalı bir yayma hazırlanır.

Sonuçlar genellikle aynı gün ya da birkaç gün içinde raporlanır. Bazı laboratuvarlarda bilgisayar destekli sayım cihazları da kullanılır; yöntem farkı nedeniyle iki farklı laboratuvarın sonuçları birebir aynı çıkmayabilir.

Sperm Analizinde Hangi Değerlere Bakılır?

Raporda yer alan başlıca ölçümler ve ne anlattıkları şöyledir:

Sperm Analizi Sonuçları Nasıl Yorumlanır?

Referans değerler, çocuk sahibi olabilmiş erkeklerden elde edilen verilere dayanır. Bu nedenle sınırın biraz altında bir değer gebeliği imkânsız kılmaz, sınırın üstündeki bir değer de gebeliğin olacağını göstermez.

Sık karşılaşılan rapor ifadeleri ne anlama gelir?

• Normozoospermi: Ölçülen değerler referans aralıkta.
• Oligozoospermi: Sperm sayısı referansın altında.
• Astenozoospermi: İleri hareketli sperm oranı düşük.
• Teratozoospermi: Normal şekilli sperm oranı düşük.
• Azoospermi: Örnekte sperm görülmemesi; tıkanıklık ya da üretim sorunu açısından ileri inceleme gerekir.

Bu terimler bir arada da görülebilir. Yorum, kadının yaşı ve yumurtalık rezerviyle birlikte yapılmalıdır; aynı sperm sonucu bir çift için aşılamayı, başka bir çift için tüp bebeği öne çıkarabilir.

Sonuç Bozuk Çıkarsa Hangi Adımlar İzlenir?

Sperm üretimi birkaç ay süren bir döngüyle yenilendiği için ilk adım genellikle testin birkaç hafta sonra tekrarıdır. Değerler yine düşükse şu incelemeler planlanabilir:

• Ayrıntılı öykü ve fizik muayene
• Hormon testleri (FSH, LH, testosteron gibi)
• Skrotal ultrason
• Gerekli durumlarda genetik testler

Varikosel sperm sonucunu etkiler mi?

Varikosel, testis toplardamarlarının genişlemesidir ve bazı erkeklerde sperm sayısını ya da hareketini olumsuz etkileyebilir. Her varikosel tedavi gerektirmez; ameliyat kararı sperm değerleri, muayene bulguları ve çiftin genel durumu birlikte değerlendirilerek üroloji uzmanıyla verilir.

Sigara, aşırı alkol, aşırı sıcağa maruz kalma ve fazla kilo gibi değiştirilebilir etkenler gözden geçirilir. DSÖ de sigara, aşırı alkol ve obezite gibi yaşam tarzı etkenlerinin doğurganlığı etkileyebileceğine dikkat çeker.

Sperm Analizi Sonrası Değerlendirme

Sperm analizi, erkek tarafındaki tablonun yalnızca ilk görüntüsüdür. Sonuç bozuksa olası nedenler ve erkek kısırlığı tedavisi seçenekleri, infertilite tedavisi planının bir parçası olarak çiftle birlikte ele alınır. Kliniğimizde sperm sonucunu eşinizin muayene ve tetkikleriyle birlikte değerlendiriyoruz. Çift olarak değerlendirme için randevu alabilir ya da telefonla bize ulaşabilirsiniz.