Her kısırlıkta tüp bebek gerekir mi? Tedavinin önerilmediği durumlar

Her kısırlıkta tüp bebek gerekmez. Çocuk sahibi olamamanın nedeni bazen bir hormon dengesizliği, bazen yumurtlamanın düzensiz olması, bazen de rahim içindeki küçük bir polip olabilir. Bu tür sorunlar ilaçla, yumurta takibiyle, aşılamayla ya da küçük bir ameliyatla düzeltilebilir ve gebelik kendiliğinden ya da daha basit bir yöntemle gerçekleşebilir. Tüp bebek, tüplerin tıkalı olduğu, sperm sorununun ileri olduğu, yumurta rezervinin azaldığı ya da diğer tedavilerin sonuç vermediği durumlarda öne çıkar. Kararı belirleyen, çiftin tetkik sonuçları ve kadının yaşıdır.

Kısırlık Tedavisi Neden Nedene Göre Seçilir?

Kısırlık bir tanı değil, bir durumdur: "bir yıl ya da daha uzun süre düzenli korunmasız ilişkiye rağmen gebelik olmaması". Bu durumun altında birbirinden çok farklı nedenler yatabilir. Her nedenin kendine uygun bir çözümü vardır ve tüp bebek bu çözümlerden yalnız biridir.

Örneğin yumurtlamayan bir kadında sorun, yumurtlamanın sağlanmasıyla çözülebilir. Tiroidi az çalışan bir kadında önce tiroitin dengelenmesi gerekir. Bu adımlar atlanıp doğrudan tüp bebeğe geçilirse, hem gereksiz ilaç ve işlem yükü oluşur hem de altta yatan sorun çözülmeden kalabilir.

Hangi Durumlarda Daha Basit Tedaviler Denenir?

Şu durumlarda genellikle tüp bebekten önce daha basit yollar değerlendirilir:

• Yumurtlama bozukluğu: Polikistik over sendromu gibi nedenlerle yumurtlaması düzensiz olan kadınlarda yumurtlamayı uyaran ilaçlar ve ultrasonla yumurta takibi kullanılır.
• Hormon sorunları: Tiroit ya da prolaktin bozukluğu saptanırsa önce bu sorun tedavi edilir; bazen gebelik için bu adım yeterli olabilir.
• Hafif sperm sorunu: Sperm sayısı ya da hareketi sınırda olan çiftlerde aşılama bir seçenek olabilir.
• Açıklanamayan kısırlık: Tetkiklerde neden bulunamayan genç çiftlerde aşılama gibi basamaklar denenebilir.
• Rahim içi sorunlar: Polip, perde ya da rahim boşluğuna doğru büyüyen miyom histeroskopiyle alındıktan sonra kendiliğinden gebelik olabilir.

Tüp Bebek Hangi Durumlarda Öne Çıkar?

İki tüpün de tıkalı olması, ileri derecede sperm sorunu, belirgin biçimde azalmış yumurta rezervi, ileri evre endometriozis ya da daha basit tedavilerin yeterince denenip sonuç vermemesi gibi durumlarda daha basit yolların başarı şansı düşüktür. Bu durumların listesini ve kaç yıl gebe kalınamazsa tüp bebeğe geçileceğini ayrıca ele alıyoruz. Bu durumlarda bile karar yalnız bir bulguya göre değil, çiftin bütün tablosuna göre verilir.

Tüp Bebek Hangi Durumlarda Önerilmez ya da Ertelenir?

Tüp bebeğin uygun olmadığı ya da önce başka bir adımın atılması gereken durumlar da vardır:

• Daha basit bir tedavinin yeterli olabileceği durumlar: Basit tedavilerin denendiği nedenlerde önce o tedavinin denenmesi akılcıdır.
• Kontrol altında olmayan hastalıklar: Şeker, tansiyon, tiroit gibi hastalıklar dengelenmeden gebelik hem anne hem bebek için risk taşıyabilir. Bu durumlarda tedavi ertelenir.
• Düzeltilmesi gereken rahim ya da tüp sorunları: Rahim içi polip ya da sıvı dolu ve genişlemiş tüp (hidrosalpinks) gibi durumlarda, embriyo transferinden önce bu sorunun ele alınması gerekebilir.
• Gebeliğin sağlık açısından uygun olmadığı durumlar: Ciddi bir kalp ya da başka bir organ hastalığı gibi nedenlerle gebeliğin riskli olduğu kadınlarda, ilgili uzmanlarla birlikte karar verilir.

Basit Tedaviler Ne Kadar Süre Denenmeli?

Daha basit tedavilerin de bir sınırı vardır. Yumurta takibi ya da aşılama, sonuç alınamadığı hâlde uzun süre sürdürülürse kadının yaşı ilerler ve tüp bebeğin şansı da azalabilir. Bu nedenle tedaviye başlarken kaç deneme yapılacağı ve sonuç alınamazsa hangi adıma geçileceği baştan konuşulmalıdır. Bu plan kadının yaşına, yumurta rezervine ve çiftin bekleme süresine göre kişiye özel yapılır.

Tedavi Önerirken Hangi İlkeyle Hareket Ediyoruz?

Tedavi önerirken net bir ilkemiz var: Bir tedavinin işe yarayacağına inanmıyorsak, maddi kazancı olsa bile o tedaviyi önermiyoruz. Tüp bebek kararında da bu ilkeyle hareket ediyoruz.

Pratikte bu şu anlama gelir: Tetkikler daha basit bir yolun işe yarayabileceğini gösteriyorsa, önce o yolu konuşuyoruz. Tüp bebeğin gerektiği durumlarda ise başka basamaklarda zaman kaybetmeden bu seçeneği açıkça öneriyoruz. Her iki durumda da gerekçeyi size anlatıyor, kararı birlikte veriyoruz.

Tedavi Kararı Verilirken Hangi Sorular Sorulur?

Size uygun tedaviyi belirlemek için şu sorulara cevap arıyoruz:

• Kadın yumurtluyor mu, yumurta rezervi yaşına uygun mu?
• Tüpler açık mı?
• Rahim içinde gebeliği engelleyebilecek bir yapı var mı?
• Sperm sayısı, hareketi ve şekli yeterli mi?
• Çift ne zamandır deniyor ve daha önce hangi tedaviler yapıldı?

Bu soruların cevabı, tedavinin basamağını belirler. Siz de muayenede bu soruların sizin için cevabını öğrenmek isteyebilirsiniz.

Kendi Durumunuzu Nasıl Öğrenebilirsiniz?

Hangi tedavinin size uygun olduğunu öğrenmenin yolu, iki eşin de değerlendirildiği bir muayeneden geçer. Yumurta takibinden aşılamaya, tüp bebekten histeroskopiye kadar infertilite ve tüp bebek tedavilerinin bütün seçeneklerini ve aralarındaki geçişleri muayenede birlikte konuşuyoruz. Randevu ve ön bilgi için iletişim ve randevu bilgilerimizi kullanabilirsiniz.