Kaç yıl gebe kalınamazsa tüp bebeğe geçilmeli?

Kaç yıl gebe kalınamazsa tüp bebeğe geçileceği sorusunun herkes için geçerli bir cevabı yoktur; karar süreye değil, tetkik sonuçlarına göre verilir. Yine de iki zaman ölçüsü bilinmelidir. Birincisi doktora başvurma zamanıdır: 35 yaşın altında 12 ay, 35 yaş ve üzerinde 6 ay düzenli ve korunmasız ilişkiye rağmen gebelik olmuyorsa değerlendirme önerilir. İkincisi tüp bebek zamanıdır: tetkiklerde tüplerin tıkalı olduğu ya da sperm sayısının ileri derecede düşük olduğu görülürse, beklemeden tüp bebek önerilebilir. Diğer durumlarda önce daha basit tedaviler denenebilir.

Gebe Kalamayan Çift Ne Zaman Doktora Gitmeli?

Uluslararası kılavuzlar, doktora başvurma zamanını kadının yaşına göre ayırır:

• 35 yaş altı: 12 ay düzenli, korunmasız ilişkiye rağmen gebelik olmamışsa.
• 35 yaş ve üzeri: 6 ay sonunda gebelik olmamışsa.
• Beklemeden (bilinen bir sorun varsa): Adetler çok düzensizse ya da hiç gelmiyorsa, daha önce tüp ya da yumurtalık ameliyatı, endometriozis ya da pelvik enfeksiyon geçirilmişse, erkekte bilinen bir sorun varsa.

Bu süreler değerlendirme içindir. Süre doldu diye doğrudan tüp bebeğe başlanmaz; önce sorunun nerede olduğu araştırılır.

Tüp Bebek Kararı Hangi Bilgilere Göre Verilir?

Değerlendirmede kadın ve erkek birlikte ele alınır. Temel tetkikler şunlardır:

1. Yumurtalık rezervi ve hormonlar: Kan tahlili ve ultrasonla yumurta rezervi ve yumurtlama değerlendirilir.
2. Tüplerin açıklığı: Rahim filmi (HSG) ile tüplerin açık olup olmadığına bakılır.
3. Rahim içi: Polip, miyom ya da perde gibi yapısal sorunlar ultrasonla, gerekirse histeroskopiyle incelenir.
4. Sperm analizi: Sayı, hareket ve şekil değerlendirilir.

Bu sonuçlar bir araya geldiğinde tedavi seçilir. Yumurtlama sorunu olan bir kadında ilaçla yumurta takibi, hafif sperm sorununda ya da açıklanamayan kısırlıkta aşılama yeterli olabilir. Tüplerin iki tarafta tıkalı olması, ileri derecede sperm sorunu, düşük yumurta rezervi ya da önceki tedavilerden sonuç alınamaması ise tüp bebeği öne çıkarır.

Uzun Süredir Bekleyen Çiftlere Ne Öneriyoruz?

Bu konudaki görüşümüz net: 5 yıla yakın süredir korunmamanıza rağmen gebelik olmuyorsa, gerekli tetkikler yapıldıktan sonra öncelikli seçenek tüp bebektir.

Bu görüş, yukarıdaki değerlendirme süreleriyle karıştırılmamalıdır. 12 ve 6 aylık süreler, çiftin ne zaman doktora başvurması gerektiğini anlatır. Bizim önerimiz ise yıllardır gebelik elde edemeyen ve tetkikleri tamamlanmış çiftlerde, daha basit tedavilerle zaman kaybetmek yerine tüp bebeğin öne alınmasıyla ilgilidir. Bekleme süresi uzadıkça kadının yaşı da ilerler ve yumurta rezervi azalabilir; bu da kararı etkileyen önemli bir etkendir.

Yaş Bu Kararı Nasıl Etkiler?

Kadının yaşı, gebelik şansını etkileyen etkenler arasında en belirleyici olanlardandır. Yaş ilerledikçe yumurta sayısı ve kalitesi azalır. Bu nedenle 35 yaş üzerindeki kadınlarda hem değerlendirme daha erken önerilir hem de tedavi basamakları arasında daha hızlı ilerlenebilir.

Genç bir çiftte tetkikler normal çıkmışsa, yumurta takibi ve aşılama gibi basamaklar için zaman ayırmak makul olabilir. İleri yaştaki bir kadında aynı basamaklar için uzun süre beklemek ise şansı azaltabilir. Hangi yolun seçileceği kişiye göre değişir.

Beklemeden Tüp Bebek Önerilen Durumlar Nelerdir?

Bazı durumlarda süre ne olursa olsun tüp bebek ilk seçenek olarak konuşulur:

• İki tüpün de tıkalı olması ya da tüplerin daha önce alınmış olması
• Sperm sayısının ya da hareketinin ileri derecede düşük olması
• Yumurta rezervinin belirgin biçimde azalmış olması
• Aşılama gibi tedavilerin yeterli sayıda denenip sonuç alınamaması
• İleri evre endometriozis

Bu durumların her birinde de karar, muayene ve tetkik sonuçlarıyla birlikte verilir.

Beklerken Gebelik Şansı İçin Neler Yapılabilir?

Değerlendirme süresi dolmadan önce de çiftin yapabileceği şeyler vardır. Bunlar tedavinin yerini tutmaz, ama gebelik şansını destekler:

• Düzenli ilişki: Yumurtlama gününü tahmin etmeye çalışmak yerine, adet döngüsü boyunca düzenli aralıklarla ilişki kurmak önerilir.
• Sigarayı bırakmak: Sigara hem kadında hem erkekte doğurganlığı olumsuz etkiler.
• Kilo dengesi: Fazla kilo ya da aşırı zayıflık yumurtlamayı bozabilir.
• Alkolü sınırlamak: Gebelik planlayan kadınlar için alkolden uzak durmak önerilir.
• Folik asit: Gebelik planlayan kadınların hekimlerinin önerdiği dozda folik asit kullanması önerilir.

Bu önlemler alınırken süre dolarsa, değerlendirme ertelenmemelidir.

Tüp Bebekte Kendi Yumurta ve Spermimiz mi Kullanılır?

Evet. Türkiye'de tüp bebek tedavisi yalnız evli çiftin kendi yumurta ve spermiyle yapılabilir; başka bir kişiden yumurta ya da sperm kullanımı yasal değildir. Bu konuda endişeniz varsa tedaviyi bu nedenle ertelemenize gerek yok.

Sonraki Adım Ne Olmalı?

Bekleme süreniz yukarıdaki sınırları geçtiyse, ilk adım çift olarak muayeneye gelmektir. Tetkikler tamamlandıktan sonra size uygun tedaviyi gerekçesiyle birlikte anlatıyoruz. Tüp bebek tedavisinin size uygun olup olmadığını bu değerlendirmeden sonra konuşuyoruz; randevu için bize telefonla ulaşabilirsiniz.