Endometrium Kanseri Ameliyatı Sonrası İdrar Kaçırma Yaşam Kalitesini Nasıl Etkiler?

Endometrium kanseri ameliyatından sonra gelişen idrar kaçırma, yaşam kalitesini birden fazla yönden etkileyebilir: dışarı çıkmaktan kaçınma, gece sık uyanma, cinsel yaşamda çekingenlik, cilt tahrişi ve kendini güvende hissetmeme bunların başında gelir. Kanser tedavisinin ağırlığı içinde bu şikâyet çoğu zaman ikinci planda kalır ve hastalar tarafından dile getirilmez. Oysa idrar kaçırmanın türü belirlendiğinde, egzersiz, mesane eğitimi, ilaç ve gerekirse cerrahi gibi seçeneklerle belirgin düzelme sağlanabilir. Tedavinin ilk adımı, şikâyetinizi kontrol muayenesinde bize açıkça anlatmanızdır.

Endometrium Kanseri Nedir, Nasıl Tedavi Edilir?

Endometrium kanseri, rahim iç zarından gelişen kanserdir ve rahim gövdesi kanserlerinin en yaygın türüdür. Menopoz sonrası kanama en önemli uyarı belirtisidir. Erken evrede saptandığında tedavinin temelini ameliyat oluşturur: rahim, tüpler ve yumurtalıklar çıkarılır, gerekli görülen durumlarda lenf bezleri de değerlendirilir.

Hastalığın özelliklerine göre ameliyattan sonra ışın tedavisi (radyoterapi), vajinal ışın tedavisi (brakiterapi) ya da ilaç tedavileri eklenebilir. Bu tedavilerin her biri pelvik organları ve mesaneyi farklı ölçüde etkileyebilir.

Ameliyattan Sonra İdrar Kaçırma Neden Ortaya Çıkar?

İdrar kaçırmanın tek bir nedeni yoktur. Endometrium kanseri tedavisi gören kadınlarda birkaç etken bir araya gelebilir:

• Yaş ve menopoz: Hastalık daha çok menopoz sonrasında görülür; östrojen azalması idrar kanalı ve çevresindeki dokuları inceltir.
• Fazla kilo: Hem endometrium kanseri için hem de efor tipi idrar kaçırma için bilinen bir risk faktörüdür.
• Cerrahi: Rahmin çıkarılması pelvik tabandaki destek yapılarını ve mesaneye giden sinirlerin bir kısmını etkileyebilir.
• Işın tedavisi: Mesane duvarında esneklik kaybına ve aşırı duyarlılığa yol açabilir.
• Önceden var olan şikâyetler: Ameliyattan önce hafif olan bir idrar kaçırma sonrasında belirginleşebilir.

Hangi Tür İdrar Kaçırma Görülür?

Efor tipi idrar kaçırmada öksürme, gülme, hapşırma ya da kalkma gibi hareketlerle idrar kaçar. Sıkışma tipi idrar kaçırmada ani ve güçlü bir idrar isteği gelir ve tuvalete yetişilemez. İkisi birlikte de bulunabilir.

Türün belirlenmesi tedavinin yönünü değiştirir. Efor tipi daha çok pelvik taban güçlendirme ve gerekirse cerrahiyle, sıkışma tipi ise mesane eğitimi ve ilaçlarla tedavi edilir.

Yaşam Kalitesi Hangi Alanlarda Etkilenir?

• Sosyal yaşam: Uzun yolculuklardan, kalabalık ortamlardan ve misafirlikten kaçınma
• Uyku: Gece idrara kalkma nedeniyle bölünen uyku ve gün içi yorgunluk
• Fiziksel aktivite: Yürüyüş ve egzersizden uzaklaşma; bu da kilo kontrolünü güçleştirir
• Cinsel yaşam: İlişki sırasında idrar kaçırma kaygısı
• Ruh hâli: Utanma, kaygı ve kendini yetersiz hissetme

Kanser tedavisi sonrası dönemde bu etkiler iyileşme sürecindeki kadının toparlanmasını yavaşlatabilir. Bu yüzden yaşam kalitesi, kanser takibinin ayrılmaz bir parçası olarak ele alınmalıdır.

Değerlendirme Nasıl Yapılır?

Muayenemizde şikâyetinizi şu adımlarla değerlendiriyoruz:

1. Şikâyetin ne zaman başladığı, hangi durumlarda olduğu ve ne kadar rahatsız ettiği sorulur.
2. Birkaç gün süreyle mesane günlüğü tutulması istenir.
3. İdrar tahlili ile enfeksiyon dışlanır.
4. Jinekolojik muayene ve idrar sonrası mesanede kalan idrarın ultrasonla ölçümü yapılır.
5. Gerekirse ürodinami testi ve üroloji görüşü planlanır.

Tedavi Seçenekleri Nelerdir?

İlk basamak ameliyatsız yöntemlerdir. Pelvik taban kas egzersizleri, mümkünse bir uzman eşliğinde, birkaç ay boyunca düzenli yapılır. Mesane eğitimi ile idrar aralıkları kademeli olarak uzatılır. Kafein ve gazlı içeceklerin azaltılması, kilo verilmesi ve kabızlığın önlenmesi şikâyetleri hafifletebilir.

Sıkışma tipi şikâyetlerde mesaneyi gevşeten ilaçlar kullanılabilir. Efor tipi idrar kaçırması ameliyatsız yöntemlerle düzelmeyen ve kanser takibi açısından uygun olan kadınlarda cerrahi seçenekler değerlendirilir. Işın tedavisi almış dokularda iyileşme farklı olabileceği için bu kararı onkoloji ekibinizle birlikte veriyoruz.

Günlük Yaşamda Neler Yardımcı Olur?

• Gün içinde sıvıyı dengeli dağıtmak, akşam saatlerinde azaltmak
• Çay, kahve ve gazlı içecekleri sınırlamak
• Tuvalete belirli aralıklarla, sıkışmayı beklemeden gitmek
• Öksürmeden ya da bir şey kaldırmadan önce pelvik taban kaslarını sıkmak
• Cildi korumak için nefes alabilen, idrar kaçırmaya özel pedler kullanmak

Bu basit düzenlemeler tedavinin yerini tutmaz, ama şikâyetlerin günlük yaşama etkisini azaltabilir. İdrarda yanma, kanama, ateş ya da idrar yapamama gibi yeni bir durum olursa kontrol tarihini beklemeden bize ya da onkoloji ekibinize başvurun.

İdrar Kaçırmanın Yaşam Kalitesine Etkisi Araştırıldı mı?

Evet. Erken evre endometrium kanseri nedeniyle ameliyat edilen kadınlarda idrar kaçırmanın yaşam kalitesine etkisini, hekimimizin de içinde bulunduğu bir araştırma ekibi inceledi. Çalışma 2-4 Mart 2018'de 7. Palandöken Kadın Doğum Kongresi'nde sözlü bildiri olarak sunulmuş; Effect of Urinary Incontinence on Life Quality in Patients Operated Due to Early-Stage Endometrium Cancer başlıklı makalesi Journal of the Pakistan Medical Association'da revizyon aşamasındadır. Çalışma, Op. Dr. Hayri Aksüt'ün bilimsel yayınları ve bildirileri arasında da listelenmiştir.

Endometrium kanserinin belirtilerini, tanısını ve tedavi yaklaşımını muayenede de ayrıntılı konuşuyoruz. İdrar kaçırma şikâyetinizi muayene ile değerlendirmek isterseniz iletişim bilgilerimize ulaşabilirsiniz.